20 grudnia 2024
UX czyli User Experience (ang. doświadczenie użytkowników) to termin oznaczający ogół wrażeń, jakich doświadcza użykownik podczas korzystania z produktu. Pojęcie to najczęściej stosowane jest w sferze oprogramowania i nowoczesnych technologii.
Z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wynika, że w ostatnich latach dostępność i korzystanie z internetu wśród mieszkańców wsi w Polsce wzrosło, choć nadal jest to mniejszy odsetek niż w miastach. Na podstawie raportu GUS za 2023 rok w 2022 roku z internetu korzystało 78, 6 % mieszkańców wsi.
UX (User Experience) w organizacjach wiejskich może stać się kluczowym elementem poprawy jakości usług, zwiększenia zaangażowania społeczności oraz ułatwienia dostępu do informacji. W kontekście organizacji wiejskich UX możemy wykorzystać do projektowania intuicyjnych, dostępnych i funkcjonalnych rozwiązań dostosowanych do potrzeb mieszkańców obszarów wiejskich.
Dostępność i inkluzywność UX w organizacjach wiejskich odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu równego dostępu do informacji i usług dla wszystkich mieszkańców, niezależnie od ich wieku, poziomu umiejętności cyfrowych czy ograniczeń technologicznych. W społecznościach wiejskich często spotyka się osoby starsze, które mogą mieć trudności z obsługą nowoczesnych narzędzi, a także mieszkańców z ograniczonym dostępem do Internetu i nowoczesnych urządzeń. Dlatego projektowanie doświadczeń użytkownika (UX) w takich organizacjach powinno uwzględniać proste i intuicyjne rozwiązania, które nie wymagają zaawansowanej wiedzy technicznej i nie zniechęcają poziomem rozbudowania i skomplikowania.
Jednym z kluczowych aspektów dostępności jest tworzenie przejrzystych i czytelnych interfejsów, które umożliwiają łatwe korzystanie z serwisów internetowych i aplikacji mobilnych. Ważne jest stosowanie dużych i wyraźnych czcionek, kontrastowych kolorów oraz intuicyjnych ikon, które pomagają w nawigacji, zwłaszcza osobom starszym lub słabowidzącym. Warto również zadbać o kompatybilność systemów z różnymi urządzeniami, w tym starszymi telefonami i komputerami, które są często używane przez seniorów.
Kolejnym elementem inkluzywności jest sposób komunikacji. Organizacje wiejskie powinny stosować prosty i zrozumiały język, unikać skomplikowanych terminów i technicznego żargonu. Oprócz cyfrowych form komunikacji, takich jak media społecznościowe czy newslettery, istotne jest również uwzględnienie bardziej tradycyjnych metod, takich jak plakaty, ulotki czy ogłoszenia na tablicach sołeckich. Dzięki temu nawet osoby mniej zaznajomione z technologią mogą być na bieżąco z działaniami organizacji, będą czuły się włączane w działania społeczne.
Dostępność oznacza także zapewnienie alternatywnych form korzystania z treści. Przykładem mogą być strony internetowe z funkcją lektora dla osób niewidomych lub słabowidzących, nagrania wideo z napisami dla osób niesłyszących czy możliwość uzyskania informacji przez telefon np. w urzędzie gminy, dla tych, którzy nie korzystają z Internetu. Organizacje mogą również organizować spotkania i szkolenia edukacyjne, na których mieszkańcy mogą nauczyć się obsługi nowych technologii i narzędzi cyfrowych.
Wdrażanie zasad dostępności i inkluzywności w UX organizacji wiejskich przynosi liczne korzyści, w tym większe zaangażowanie społeczności, lepszą integrację międzypokoleniową oraz zmniejszenie wykluczenia cyfrowego. Dzięki odpowiedniemu podejściu organizacje mogą skuteczniej dotrzeć do mieszkańców, zwiększyć efektywność swoich działań oraz budować silniejsze, bardziej zintegrowane społeczności.
Projektowanie doświadczeń użytkownika (UX) w organizacjach wiejskich powinno uwzględniać lokalne potrzeby i kontekst ich użytkowników, ponieważ mieszkańcy wsi mają inne oczekiwania, nawyki i możliwości niż osoby żyjące w miastach. W przeciwieństwie do środowisk miejskich, gdzie dostęp do technologii jest powszechny, na obszarach wiejskich mogą występować ograniczenia związane z infrastrukturą internetową, dostępem do nowoczesnych urządzeń oraz poziomem kompetencji cyfrowych zwłaszcza starszego pokolenia. Dlatego projektując rozwiązania cyfrowe dla organizacji wiejskich, należy brać pod uwagę specyfikę lokalnej społeczności, a przede wszystkim uproszczoną obsługę, intuicyjny interfejs oraz alternatywne kanały dostępu do informacji, takie jak telefon, spotkania stacjonarne czy tradycyjne materiały drukowane.
Kontekst użytkownika w organizacjach wiejskich często wiąże się z silnym przywiązaniem do lokalnych tradycji, wspólnotowością i bliskimi relacjami międzyludzkimi. Oznacza to, że rozwiązania cyfrowe powinny wspierać naturalne sposoby komunikacji, na przykład poprzez umożliwienie łatwego organizowania wydarzeń, zarządzania zgłoszeniami na spotkania czy integracji z popularnymi narzędziami, takimi jak grupy na Facebooku czy aplikacje do wysyłania wiadomości (Whatsapp). Ponadto mieszkańcy wsi często polegają na rekomendacjach znajomych i rodzin, dlatego dobrze zaprojektowane systemy powinny umożliwiać łatwe dzielenie się informacjami, np. poprzez prostą funkcję udostępniania wydarzeń czy artykułów.
Uwzględnienie lokalnych potrzeb oznacza także dostosowanie języka komunikacji do odbiorców. Wiele osób preferuje bezpośrednie i zrozumiałe komunikaty, pozbawione skomplikowanych terminów technologicznych. Tworzenie treści w prostym języku, uzupełnionych o grafiki i przykłady z życia codziennego, ułatwia mieszkańcom korzystanie z technologii. Warto także pamiętać, że nie wszystkie osoby mają stały dostęp do Internetu, dlatego kluczowe informacje powinny być dostępne w formie offline, np. jako pliki do pobrania, broszury czy SMS-y z przypomnieniami o ważnych wydarzeniach.
Projektowanie UX dla organizacji wiejskich wymaga również uwzględnienia specyfiki pracy lokalnych liderów, takich jak sołtysi, członkowie kół gospodyń wiejskich czy stowarzyszeń. Często to oni są pośrednikami między technologią a mieszkańcami, dlatego narzędzia dla organizacji powinny być łatwe do zarządzania i niewymagające zaawansowanej wiedzy technicznej. Prostota obsługi, szybki dostęp do kluczowych funkcji oraz możliwość uzyskania wsparcia technicznego są niezbędne, aby technologie mogły rzeczywiście służyć społeczności.
Zrozumienie lokalnych potrzeb pozwala na tworzenie rozwiązań, które nie tylko zwiększają zaangażowanie społeczności, ale także realnie ułatwiają codzienne życie mieszkańców wsi. Poprawnie zaprojektowane systemy i narzędzia mogą wspierać rozwój lokalnych inicjatyw, ułatwiać komunikację i integrację oraz minimalizować bariery technologiczne, które mogłyby utrudniać dostęp do ważnych informacji i usług.
Mobilność i prostota użytkowania to kolejne aspekty UX w organizacjach wiejskich, ponieważ wpływają na dostępność narzędzi cyfrowych oraz ich efektywne wykorzystanie przez mieszkańców. W społecznościach wiejskich użytkownicy często mają ograniczony dostęp do komputerów stacjonarnych, a ich głównym urządzeniem do korzystania z Internetu są smartfony. Dlatego projektowanie rozwiązań cyfrowych powinno koncentrować się na mobilności, zapewniając pełną funkcjonalność na urządzeniach mobilnych oraz intuicyjną obsługę, która nie wymaga zaawansowanej wiedzy technicznej.
Aplikacje i strony internetowe dla organizacji wiejskich powinny być responsywne, co oznacza, że muszą poprawnie wyświetlać się i działać zarówno na telefonach komórkowych, jak i na tabletach czy starszych modelach komputerów. Kluczowe jest także dostosowanie interfejsu do warunków użytkowania – mieszkańcy wsi często korzystają z technologii w ruchu, podczas pracy w gospodarstwie czy w przerwach między obowiązkami, dlatego procesy takie jak rejestracja na wydarzenia, składanie wniosków czy przeglądanie informacji powinny zajmować jak najmniej czasu i wymagać minimalnej liczby kroków.
Prostota użytkowania oznacza również eliminację zbędnych funkcji i skupienie się na kluczowych zadaniach, które organizacja chce umożliwić swoim użytkownikom. Intuicyjna nawigacja, przejrzysty układ treści oraz duże, czytelne przyciski pomagają w szybkim odnalezieniu potrzebnych informacji. Warto również stosować jasne komunikaty i instrukcje krok po kroku, aby użytkownicy mogli bez problemu skorzystać z dostępnych narzędzi.
Ponadto, organizacje wiejskie powinny uwzględniać ograniczony dostęp do stabilnego Internetu, projektując rozwiązania, które działają również w trybie offline lub zużywają minimalną ilość danych. Dobrym rozwiązaniem jest możliwość pobrania najważniejszych dokumentów, formularzy czy instrukcji do późniejszego wykorzystania bez konieczności stałego połączenia z siecią. Warto także zapewnić alternatywne sposoby interakcji, np. obsługę zgłoszeń przez SMS czy automatyczne powiadomienia o wydarzeniach, które nie wymagają logowania do aplikacji.
Zastosowanie zasad mobilności i prostoty w UX organizacji wiejskich zwiększa dostępność technologii dla szerokiego grona użytkowników, minimalizuje bariery związane z obsługą narzędzi cyfrowych oraz pozwala na skuteczniejsze angażowanie społeczności lokalnej. Dzięki intuicyjnym i łatwo dostępnym rozwiązaniom, mieszkańcy wsi mogą szybciej i wygodniej korzystać z usług organizacji, co przekłada się na większą aktywność społeczną i lepszą komunikację w lokalnych strukturach.
Bezpośredni kontakt i wsparcie w organizacjach wiejskich odgrywają ogromną rolę w budowaniu zaangażowania i zaufania społeczności lokalnej. W przeciwieństwie do środowisk miejskich, gdzie cyfrowe kanały komunikacji są często preferowane, w społecznościach wiejskich nadal dużą wartość ma osobisty kontakt oraz możliwość uzyskania pomocy w tradycyjny sposób. Dlatego projektowanie doświadczeń użytkownika powinno uwzględniać nie tylko nowoczesne narzędzia technologiczne, ale także rozwiązania wspierające interakcje twarzą w twarz oraz dostępność lokalnych punktów wsparcia.
Jednym z najważniejszych elementów skutecznego UX w organizacjach wiejskich jest zapewnienie mieszkańcom różnych sposobów kontaktu, dostosowanych do ich preferencji i poziomu kompetencji cyfrowych. Oprócz stron internetowych czy aplikacji mobilnych, istotne jest utrzymanie infolinii telefonicznych (na przykład jednego nr kontaktowego w urzędzie gminy), punktów informacyjnych w świetlicach wiejskich czy możliwość uzyskania pomocy bezpośrednio u przedstawicieli organizacji, takich jak sołtysi czy członkowie kół gospodyń wiejskich. Tego rodzaju wielokanałowe wsparcie pozwala dotrzeć do wszystkich mieszkańców, niezależnie od ich dostępu do technologii.
Kolejnym istotnym aspektem jest edukacja cyfrowa, czyli organizowanie szkoleń, warsztatów i spotkań, na których mieszkańcy mogą nauczyć się obsługi narzędzi online, składania wniosków czy korzystania z aplikacji wspierających lokalne inicjatywy. Tego rodzaju działania nie tylko zwiększają dostępność technologii, ale także budują poczucie wspólnoty i wzajemnej pomocy. Ponadto organizacje wiejskie mogą oferować łatwo dostępne instrukcje, poradniki i przewodniki krok po kroku, które mogą być udostępniane zarówno w wersji drukowanej, jak i online.
Bezpośredni kontakt i wsparcie UX obejmują również personalizację komunikacji. Mieszkańcy wsi często cenią sobie indywidualne podejście, dlatego warto stosować rozwiązania umożliwiające dostosowanie treści do ich potrzeb, np. spersonalizowane powiadomienia SMS o lokalnych wydarzeniach, możliwość łatwego zadawania pytań przez komunikatory czy szybki dostęp do pomocy technicznej.
Dobrze zaprojektowane wsparcie w organizacjach wiejskich sprawia, że technologia staje się bardziej przystępna, a mieszkańcy chętniej angażują się w działania społeczne. Kluczowe jest więc połączenie nowoczesnych rozwiązań cyfrowych z tradycyjnymi metodami komunikacji, co pozwala na stworzenie inkluzywnego systemu, w którym nikt nie czuje się wykluczony ze względu na brak umiejętności technologicznych czy dostępu do Internetu.
Technologie wspierające UX na obszarach wiejskich powinny być dostosowane do specyficznych warunków, w jakich funkcjonują mieszkańcy wsi, uwzględniając ograniczoną infrastrukturę cyfrową, różny poziom kompetencji technologicznych oraz preferencję bezpośredniego kontaktu. Kluczowe znaczenie mają rozwiązania, które ułatwiają dostęp do informacji, poprawiają komunikację i integrację społeczności, a jednocześnie są proste w obsłudze i działają na urządzeniach mobilnych.
Jednym z najważniejszych narzędzi wspierających UX na wsi są responsywne strony internetowe i aplikacje mobilne, które zapewniają łatwy dostęp do informacji o wydarzeniach, inicjatywach czy usługach lokalnych. Powinny być one zaprojektowane w sposób intuicyjny, z dużymi przyciskami, czytelną czcionką i prostą nawigacją, umożliwiającą szybkie odnalezienie potrzebnych treści. Warto również uwzględnić tryb offline, który pozwala użytkownikom korzystać z podstawowych funkcji nawet w przypadku słabego zasięgu Internetu.
Ważnym elementem technologii wspierających UX na obszarach wiejskich są platformy komunikacyjne, takie jak grupy na Facebooku, WhatsApp czy specjalnie dedykowane aplikacje społecznościowe, które ułatwiają mieszkańcom wymianę informacji i angażowanie się w życie lokalne. Dzięki nim można szybko informować o wydarzeniach, organizować zbiórki czy koordynować działania wolontariackie.
Dla osób mniej zaawansowanych technologicznie istotnym wsparciem są systemy powiadomień SMS, które pozwalają na przesyłanie ważnych informacji, takich jak przypomnienia o terminach spotkań czy ostrzeżenia pogodowe. Tego typu rozwiązania są niezwykle przydatne na terenach o ograniczonym dostępie do Internetu, ponieważ działają na wszystkich typach telefonów, niezależnie od ich wieku i systemu operacyjnego.
Kolejnym istotnym rozwiązaniem są chatboty i wirtualni asystenci, które mogą automatycznie odpowiadać na najczęściej zadawane pytania mieszkańców, np. dotyczące programów wsparcia, terminów wydarzeń czy zasad korzystania z lokalnych usług. Takie technologie mogą działać na stronach internetowych organizacji wiejskich lub poprzez popularne komunikatory, co znacznie ułatwia dostęp do informacji bez konieczności kontaktu telefonicznego czy osobistego.
Technologie wspierające UX na wsi to również rozwiązania dostępnościowe, takie jak strony internetowe z funkcją lektora dla osób niewidomych, materiały wideo z napisami dla osób niesłyszących czy możliwość regulowania wielkości tekstu. Wprowadzenie takich udogodnień sprawia, że większa część społeczności może aktywnie korzystać z narzędzi cyfrowych.
Dobrze zaprojektowane technologie wspierające UX na obszarach wiejskich powinny być proste, intuicyjne i dostosowane do realnych potrzeb użytkowników. Połączenie nowoczesnych rozwiązań z tradycyjnymi metodami komunikacji sprawia, że lokalne społeczności mogą efektywniej korzystać z technologii, angażować się w działania społeczne i unikać wykluczenia cyfrowego.
UX design to proces projektowania produktów lub usług z naciskiem na optymalizację doświadczenia i satysfakcji użytkownika. W UX coraz częściej są stosowane narzędzia AI. Kompetencje z UX mogą być wdrożone przy prezentacji produktów, działań lub oferty wiejskich organizacji społecznych w sieci oraz na żywo (sklepiki, stragany).
Małgorzata Kawka realizuje przedsięwzięcie Jak wdrożyć UX design w praktyce Kół Gospodyń Wiejskich i innych lokalnych organizacji społecznych?
