{"id":1791,"date":"2020-08-17T14:36:57","date_gmt":"2020-08-17T12:36:57","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?post_type=aktualnosc&p=1791"},"modified":"2020-09-16T13:27:40","modified_gmt":"2020-09-16T11:27:40","slug":"wydaje-sie-w-rosji-rozmowa-z-polina-kozerenko","status":"publish","type":"aktualnosc","link":"https:\/\/rozstaje.art\/en\/aktualnosc\/wydaje-sie-w-rosji-rozmowa-z-polina-kozerenko\/","title":{"rendered":"Wydaje Si\u0119 w Rosji – rozmowa z Polin\u0105 Kozerenko"},"content":{"rendered":"

Maciej Piotrowski: S\u0142ysza\u0142em o popularno\u015bci literatury polskiej w Rosji przed 1989 rokiem. Czy to prawda, \u017ce t\u0142umaczenia z polskiego by\u0142y w\u00f3wczas popularne w\u015br\u00f3d Rosjan? I co si\u0119 z tym fenomenem sta\u0142o?<\/b><\/p>\n

Polina Kozerenko: Chodzi przede wszystkim o epok\u0119 odwil\u017cy, kiedy to polska literatura by\u0142a naprawd\u0119 wa\u017cna dla czytelnik\u00f3w w Zwi\u0105zku Sowieckim. Dochodzi\u0142o nawet do tego, \u017ce dysydenci pisali na murach w Leningradzie s\u0142owo \u201cSolidarno\u015b\u0107\u201d. Tamte realia najlepiej oddaj\u0105 s\u0142owa Borysa Dubina, nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c socjologa i t\u0142umacza: \u201cWyobra\u017amy sobie zamarzni\u0119t\u0105 szyb\u0119 w okienku, na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 chucha ciep\u0142ym oddechem… Polska to w\u0142a\u015bnie co\u015b w rodzaju takiego ogrzanego k\u00f3\u0142eczka na szybie, przez kt\u00f3re patrzysz z nadziej\u0105, \u017ce wkr\u00f3tce i u nas b\u0119dzie mo\u017cliwe co\u015b takiego\u201d.<\/span><\/p>\n

Przez d\u0142u\u017cszy czas panowa\u0142o takie przekonanie o Polsce.<\/span> Wielu rosyjskich inteligent\u00f3w tamtych czas\u00f3w potrafi\u0142o czyta\u0107 po polsku, z tym \u017ce czytano nie tylko polsk\u0105 literatur\u0119, a r\u00f3wnie\u017c autor\u00f3w z Zachodu, kt\u00f3rzy byli t\u0142umaczeni na polski, a na rosyjski nie. Popularny by\u0142 te\u017c polski humor (Mro\u017cek, teksty z \u201ePrzekroju\u201d). Mo\u017cna by\u0142o prenumerowa\u0107 niekt\u00f3re polskie czasopisma (\u201eKobieta i \u017bycie\u201d, \u201ePrzekr\u00f3j\u201d chyba te\u017c). Kobiety interesowa\u0142y si\u0119 polsk\u0105 mod\u0105 Polki zawsze by\u0142y uwa\u017cane za bardzo eleganckie.<\/span><\/p>\n

MP: I co si\u0119 z tym sta\u0142o p\u00f3\u017aniej?<\/b><\/p>\n

PK: Po zmianach ustrojowych i Rosja i Polska zacz\u0119\u0142y interesowa\u0107 si\u0119 czym\u015b innym. Kultura zachodnia zacz\u0119\u0142a dominowa\u0107 z naturalnych przyczyn: wcze\u015bniej nie mieli\u015bmy do niej dost\u0119pu, bardzo pragn\u0119li\u015bmy dowiedzie\u0107 si\u0119, co tam si\u0119 dzieje, na mitycznym Zachodzie. Ale to \u201ck\u00f3\u0142eczko\u201d przez kt\u00f3re patrzymy na \u015bwiat ci\u0105gle istnieje – w\u015br\u00f3d inteligencji. Nadal t\u0142umaczy si\u0119 polsk\u0105 literatur\u0119, cho\u0107 jest nieco niszowa. Aczkolwiek zainteresowanie polsk\u0105 literatur\u0105 jeszcze si\u0119 utrzymuje, szczeg\u00f3lnie por\u00f3wnuj\u0105c z czesk\u0105, s\u0142owack\u0105 czy nawet ukrai\u0144sk\u0105 i bia\u0142orusk\u0105. Powstaje wiele nowych t\u0142umacze\u0144.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: I kogo z Polak\u00f3w i Polek mo\u017cemy przeczyta\u0107 po rosyjski?<\/b><\/p>\n

PK: Jest oczywi\u015bcie klasyka, kt\u00f3ra nadal jest czytana np. Stanis\u0142aw Lem jest kultow\u0105 absolutnie postaci\u0105. Je\u015bli chodzi o wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 literatur\u0119 nale\u017cy wymieni\u0107 przede wszystkim wydawnictwo <\/span>Nowoje Litieraturnoje Obozrienie<\/span><\/a> (Nowy Przegl\u0105d Literacki), kt\u00f3re na pocz\u0105tku lat 2000 zainicjowa\u0142o seri\u0119 wydawnicz\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 literaturze Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Dominowa\u0142a tu w\u0142a\u015bnie literatura polska. Wydano w\u00f3wczas oko\u0142o 30 polskich tytu\u0142\u00f3w, mi\u0119dzy innymi dzie\u0142a Andrzeja Stasiuka, Olgi Tokarczuk, Adama Wiedemana, Wojciecha Kuczoka, Micha\u0142a Witkowskiego, Pawe\u0142 Huelle, Mariusza Szczyg\u0142a.\u00a0<\/span><\/p>\n

Zadaniem tej serii by\u0142o pokazanie tego, co dzieje si\u0119 w aktualnej na\u00f3wczas, polskiej literaturze. Niestety od kilku lat ksi\u0105\u017cki w tej serii ju\u017c si\u0119 nie ukazuj\u0105. Zreszt\u0105 nak\u0142ady by\u0142y niewielkie: 1000 egzemplarzy w kraju wielko\u015bci Rosji to liczba \u015bmieszna.<\/span><\/p>\n

MP: Te nazwiska brzmia\u0142y aktualnie, ale dziesi\u0119\u0107 lat temu. A co z tak\u0105 najnowsz\u0105 literatur\u0105, t\u0105 z ostatnich kilku lat?<\/b><\/p>\n

PK: Pojawia si\u0119 ona w periodykach jak \u201cInostrannaja Literatura\u201d – tam ukazuj\u0105 si\u0119 rzeczy bardziej wsp\u00f3\u0142czesne. A z ca\u0142o\u015bciowych publikacji, aktualnie przygotowujemy z kole\u017cank\u0105 do druku dwie ksi\u0105\u017cki Marcina Wichy \u201c<\/span>Jak przesta\u0142em kocha\u0107 design<\/span><\/i>\u201d i \u201c<\/span>R<\/span><\/i><\/a>zeczy, kt\u00f3rych nie wyrzuci\u0142em<\/span><\/i>\u201d. Mo\u017ce problemem dla wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej literatury jest to, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 du\u017c\u0105 karier\u0119 zrobi\u0142a literatura faktu, kt\u00f3ra w Rosji nie jest popularna. Je\u015bli ju\u017c przebija si\u0119 literatura non-fiction, to p\u00f3ki co, s\u0105 to dzie\u0142a angloj\u0119zyczne. Przez d\u0142ugi czas w Instytucie Polskim w Moskwie starali\u015bmy si\u0119 \u201csprzeda\u0107\u201d wydawcom \u015bwietne polskie reporta\u017ce. Proponowali\u015bmy nawet antologi\u0119 takich tekst\u00f3w, mia\u0142 je wybra\u0107 Mariusz Szczygie\u0142.\u00a0 Wydawcy podchodzili do tego z rezerw\u0105. Pierwszym z naszych pomys\u0142\u00f3w by\u0142o wybranie tekst\u00f3w pod has\u0142em \u201cPolacy pisz\u0105cy o \u015bwiecie\u201d – spotkali\u015bmy si\u0119 z odpowiedzi\u0105, \u017ce Rosjanie te\u017c mog\u0105 pisa\u0107 o \u015bwiecie. Tym bardziej nie interesowa\u0142 ich temat \u201cPolacy pisz\u0105cy o Rosji\u201d. Twierdzono, \u017ce wszyscy w Rosji wiedz\u0105, jak tam si\u0119 \u017cyje. A has\u0142o \u201cPolacy pisz\u0105cy o Polsce\u201d zosta\u0142o zbyte uwag\u0105, \u017ce Polska nie interesuje nikogo. Rosja jest bardzo egocentryczna. Rosjan – wy\u0142\u0105czaj\u0105c mo\u017ce inteligencj\u0119 – nie interesuje to co dzieje si\u0119 w \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

MP: W promocji literatury kraju, jej poszczeg\u00f3lnych nazwisk i tytu\u0142\u00f3w najbardziej skuteczne s\u0105 cz\u0119sto osobowo\u015bci, kt\u00f3re j\u0105 popularyzuj\u0105, a wyrzucone drzwiami wchodz\u0105 oknem. Kto w Rosji jest takim motorem promocji polskiej literatury? Instytucje, wydawcy, t\u0142umacze?\u00a0<\/b><\/p>\n

PK: Zale\u017cy od ksi\u0105\u017cki, np. o nowe powie\u015bci Janusza Leona Wi\u015bniewskiego dzi\u015b walcz\u0105 wydawcy, chocia\u017c na pocz\u0105tku byli niech\u0119tni, a z propozycj\u0105 przyszed\u0142 t\u0142umacz.\u00a0<\/span><\/p>\n

A je\u015bli chodzi o literatur\u0119 polsk\u0105 w Rosji to jej g\u0142\u00f3wn\u0105 promotork\u0105 by\u0142a nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c Ksenia Starosielska. Bez niej nie by\u0142oby polskiej literatury w Rosji. Sama przet\u0142umaczy\u0142a wiele ksi\u0105\u017cek, ale te\u017c zainicjowa\u0142a organizacj\u0119 seminarium translatorskiego po\u015bwi\u0119conego przek\u0142adom z polskiego i w\u00f3wczas skupi\u0142a wok\u00f3\u0142 siebie t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy wzrastali przy jej boku.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: Ty robisz wiele dla polskiej kultury w Rosji na \u0142amach blogu Go\u0142od. Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na niego, co tam robicie?<\/b><\/p>\n

KP: Go\u0142od zosta\u0142 za\u0142o\u017cony przez re\u017cysera Antona Malikowa i t\u0142umaczk\u0119 Olg\u0119 Czechow\u0105, a ja do nich do\u0142\u0105czy\u0142am. Pocz\u0105tkowo by\u0142 po\u015bwi\u0119cony g\u0142\u00f3wnie polskiemu teatrowi, kt\u00f3ry co ciekawe jest bardziej popularny od polskiej literatury. Takie nazwiska jak Warlikowski czy Lupa s\u0105 do\u015b\u0107 rozpoznawalne, a Dorota Mas\u0142owska jest bardziej kojarzona jako dramatopisarka ni\u017c autorka prozy. Pokazy polskich spektakli odbywaj\u0105 si\u0119 w ramach najwa\u017cniejszego rosyjskiego festiwalu Zo\u0142otaja Maska, a Warlikowski otrzyma\u0142 na nim w 2011 nagrod\u0119 dla najlepszego zagranicznego spektaklu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Tematyka blogu Go\u0142od jednak si\u0119 rozros\u0142a. Chcemy publikowa\u0107 na nim wa\u017cne teksty, niekoniecznie wsp\u00f3\u0142czesne. Prezentowali\u015bmy m.in. fragmenty pami\u0119tnik\u00f3w Janusza Korczaka. Chcemy opowiada\u0107 Rosjanom o tym, co dzieje si\u0119 w Polsce. Co wa\u017cne, chcemy wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z wydawcami. Zapraszamy ich do zapoznawania si\u0119 z publikowanymi na blogu fragmentami i np. w ten spos\u00f3b zdecydowano si\u0119 na publikacj\u0119 ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki Marcina Wichy.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u2013 Kultura w sieci<\/i><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fot. Gosia Kawka<\/p>","protected":false},"featured_media":1709,"template":"","yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n