{"id":1786,"date":"2020-08-03T08:13:16","date_gmt":"2020-08-03T06:13:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?post_type=aktualnosc&p=1786"},"modified":"2020-09-16T13:28:32","modified_gmt":"2020-09-16T11:28:32","slug":"tokarczuk-po-noblu-cz-2-wydaje-sie-na-swiecie","status":"publish","type":"aktualnosc","link":"https:\/\/rozstaje.art\/en\/aktualnosc\/tokarczuk-po-noblu-cz-2-wydaje-sie-na-swiecie\/","title":{"rendered":"Tokarczuk po Noblu cz.2. Wydaje Si\u0119 na \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

Docenienie Olgi Tokarczuk przez Akademi\u0119 Szwedzk\u0105 wzmocni\u0142o zainteresowanie jej powie\u015bciami na ca\u0142ym \u015bwiecie. A jak postrzega si\u0119 polsk\u0105 pisark\u0119 w Europie \u015arodkowej i Wschodniej? Tego pr\u00f3bowa\u0142em dowiedzie\u0107 si\u0119 od t\u0142umaczy i literaturoznawc\u00f3w zaprzyja\u017anionych z grup\u0105 Rozstaje.art.<\/b><\/p>\n

Zapraszam do lektury trzeciego z serii artyku\u0142\u00f3w \u201cWydaje Si\u0119\u201d o nowych t\u0142umaczeniach publikowanych w r\u00f3\u017cnych krajach \u015bwiata. W poprzednim opisali\u015bmy losy ksi\u0105\u017cek Tokarczuk na Ukrainie i na W\u0119grzech<\/a>. W tym przedstawiamy ciekawostki z Serbii, Czech i Rosji.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h3>\n

<\/h3>\n

<\/h3>\n

SERBIA<\/b><\/h3>\n

\u015arodkowoeuropejskim fenomenem w recepcji Tokarczuk jest Serbia. Dzie\u0142a noblistki zago\u015bci\u0142y na \u0142amach tamtejszych czasopism literackich ju\u017c w 1995 r. Dzi\u015b a\u017c osiem jej ksi\u0105\u017cek jest przet\u0142umaczonych na serbski. Sprawczyni\u0105 zamieszania wok\u00f3\u0142 Polki w Serbii jest jej t\u0142umaczka – a przy tym ambasadorka i popularyzatorka jej tw\u00f3rczo\u015bci – Milica Marki\u0107.<\/p>\n

W wywiadach i artyku\u0142ach przywo\u0142uje si\u0119 jej wyj\u0105tkowe zaanga\u017cowanie, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o mi\u0119dzy innymi do organizacji wielu wieczor\u00f3w literackich po\u015bwi\u0119conych Tokarczuk w Serbii, stworzenia \u201cruchu Tokarczukowc\u00f3w\u201d w V Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cym w Belgradzie czy te\u017c sprawnej publikacji \u201cKsi\u0105g Jakubowych\u201d po serbsku (ju\u017c w 2017 r., przed chocia\u017cby wersj\u0105 niemieck\u0105 i francusk\u0105). Ze wzgl\u0119du na ogrom nawi\u0105za\u0144 historycznych, \u017ar\u00f3d\u0142owych i tematycznych, zadanie by\u0142o rzecz jasna skomplikowane i nie o wy\u015bcig z innymi mia\u0142o tu chodzi\u0107. Wr\u0119cz przeciwnie – jak w wywiadzie z Mi\u0142oszem Walig\u00f3rskim m\u00f3wi sama Marki\u0107 – zako\u0144czenie t\u0142umaczenia\u00a0 \u201cKsi\u0105g\u2026\u201d by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki kooperacji translatorskiej mi\u0119dzynarod\u00f3wki i wymianie pomys\u0142\u00f3w z t\u0142umaczkami z S\u0142owenii, Francji i Izraela, kt\u00f3re jednocze\u015bnie pracowa\u0142y nad tym tekstem – ka\u017cda w swoim j\u0119zyku.<\/p>\n

Jak m\u00f3wi Marki\u0107, w jej roboczych archiwach to: \u201c[k]si\u0119gi maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 <<szuflad\u0119>>. To g\u00f3ra wiedzy, przer\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych korzysta\u0142am. Podzieli\u0142am je na wiele przegr\u00f3dek\u201d. Wspomina te\u017c o problemach nie tyle j\u0119zykowych, ile o trudno\u015bciach \u201ctranspozycji jednej kultury na drug\u0105\u201d i k\u0142opotach z przeniesieniem na grunt serbski na przyk\u0142ad metafory opartej o \u201cs\u0119kacza\u201d czy gry s\u0142ownej ze s\u0142owem \u201cmasztalerz\u201d.<\/p>\n

Opr\u00f3cz Marki\u0107, r\u00f3wnie\u017c Dagmara Lukovi\u0107 w artykule \u201cTw\u00f3rczo\u015b\u0107 Olgi Tokarczuk na serbskim i chorwackim rynku ksi\u0105\u017cki\u201d, zwraca uwag\u0119 na tamtejszy fenomen zainteresowania Tokarczuk, pisz\u0105c, \u017ce \u201cw Serbii, w kr\u0119gach intelektualnych, skupionych nie tylko w \u015brodowisku belgradzkim, dzia\u0142a wielu propagator\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci tej polskiej pisarki\u201d. Badaczka, podkre\u015blaj\u0105c sukces promocji Tokarczuk w Serbii, pokazuje, \u017ce w dyskutowano o jej tw\u00f3rczo\u015bci: \u201cw wydaniach papierowych i elektronicznych, mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, informuj\u0105 o licznych spotkaniach z czytelnikami \u2013 w domach kultury, szko\u0142ach, wydawnictwach, podczas targ\u00f3w ksi\u0105\u017cki i festiwali literackich\u201d.<\/p>\n

CZECHY<\/b><\/h3>\n

Zgodnie z zestawieniem Stowarzyszenia T\u0142umaczy Literatury, to Czesi (wsp\u00f3lnie z Niemcami) lideruj\u0105 w liczbie przet\u0142umaczonych dzie\u0142 Tokarczuk. Potwierdza to zdanie Alexej Sevruk z Pragi, wspominaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c, co wa\u017cne, o wysokiej jako\u015bci tych przek\u0142ad\u00f3w. Podobne zdanie w artykule na portalu \u201cDemokraticky Stred<\/a>\u201d wyra\u017ca Lucie Zakopalova, kt\u00f3ra w kontek\u015bcie Tokarczuk pisze, \u017ce \u201cbez dobrego t\u0142umacza nie da si\u0119 przebi\u0107 na arenie mi\u0119dzynarodowej\u201d.<\/p>\n

\u201cW og\u00f3le, polska literatura cieszy si\u0119 w Czechach dobr\u0105 reputacj\u0105. Mamy siln\u0105 polonistyk\u0119 i dobre szko\u0142y t\u0142umacze\u0144 ze swoimi tradycjami\u201d – dodaje Sewruk. Podkre\u015bla on r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w literackich \u015brodowiskach nad We\u0142taw\u0105, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Tokarczuk cieszy si\u0119 sporym zainteresowaniem, \u201cKa\u017cda jej ksi\u0105\u017cka by\u0142a recenzowana, przynajmniej w czo\u0142owych czeskich czasopismach literackich i by\u0142a szeroko omawiana w w\u0105skich ko\u0142ach\u201d. Sewruk dodaje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Nobel dla Tokarczuk – przynajmniej w jego ba\u0144ce w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych – by\u0142 wydarzeniem numer jeden. Zakopalova przypomina natomiast o innym polsko-czeskim aspekcie zwi\u0105zanym z Tokarczuk – czyli jej obecno\u015bci\u0105 w Kotlinie K\u0142odzkiej i festiwalu G\u00f3ra Literatury w Nowej Rudzie, kt\u00f3ry jak podkre\u015bla, pomagaj\u0105 jej organizowa\u0107 miejscowi aktywi\u015bci z pogranicza polsko-czeskiego.<\/p>\n

ROSJA<\/b><\/h3>\n

Ciekawe s\u0105 losy ksi\u0105\u017cek Tokarczuk w Rosji. Jak powiedzia\u0142a mi Polina Kozerenko, propagatorka polskiej literatury w Rosji, ksi\u0105\u017cki polskiej autorki \u201cby\u0142y konsekwentnie t\u0142umaczone na j\u0119zyk rosyjski, ale pozostawa\u0142y absolutnie bez echa\u201d. Jako pierwsz\u0105, w Rosji opublikowano \u201cPodr\u00f3\u017c ludzi Ksi\u0119gi<\/i>\u201d w przek\u0142adzie legendarnej polonistki Kseni Starosielskiej. W pierwszej dekadzie XXI wieku ukaza\u0142o si\u0119 tam sze\u015b\u0107 kolejnych powie\u015bci tej autorki, ale jak wspomnieli\u015bmy – nie by\u0142y one popularne w Rosji.<\/p>\n

Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 po przyznaniu Polce Nagrody Nobla. Wydawcy gor\u0105czkowo rzucili si\u0119 na ksi\u0105\u017cki Tokarczuk, i jak m\u00f3wi Kozerenko: \u201czacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce oto za chwil\u0119 b\u0119dziemy mogli przeczyta\u0107 utwory noblistki polskiej pisarki. G\u0142osili tak, chocia\u017c mo\u017cna by\u0142o j\u0105 czyta\u0107 co najmniej od dziesi\u0119ciu lat (i to w dobrych przek\u0142adach!)\u201d.<\/p>\n

Wydawcy jednak zainteresowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nowymi dzie\u0142ami noblistki. Po dziewi\u0119ciu latach przerwy rosyjska t\u0142umaczka ksi\u0105\u017cek Tokarczuk, Irina Adelgejm mog\u0142a wr\u00f3ci\u0107 wi\u0119c do wyt\u0119\u017conej pracy translatorskiej: nad \u201cOpowie\u015bciami Bizarnymi\u201d, kt\u00f3re ju\u017c ukaza\u0142y si\u0119 w Rosji, nad „Prowad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych\u201d, kt\u00f3rego t\u0142umaczenie zosta\u0142o zako\u0144czone (czekamy na publikacj\u0119) i nad \u201cKsi\u0119gami Jakubowymi\u201d, kt\u00f3rego wydanie jest planowane na przysz\u0142o\u015b\u0107, cho\u0107, jak dodaje Kozerenko, wcze\u015bniej nie mog\u0142a nam\u00f3wi\u0107 wydawc\u00f3w do jej publikacji bo \u201cgdy wydawcy widzieli rozmiar ksi\u0105\u017cki, nie chcieli mnie s\u0142ucha\u0107\u201d.<\/p>\n

——<\/p>\n

W tym i poprzednim<\/a> artykule z serii \u201cWydaje Si\u0119\u201d om\u00f3wili\u015bmy sytuacj\u0119 z t\u0142umaczeniami Olgi Tokarczuk na j\u0119zyki Europy \u015arodkowej i Wschodniej. Zapraszamy do dalszego \u015bledzenia naszej strony.<\/p>\n

Maciej Piotrowski<\/p>\n

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u2013 Kultura w sieci<\/i><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fot. By Borys8 – Own work, CC BY-SA 4.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=9415323<\/p>","protected":false},"featured_media":1787,"template":"","yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n