Sk\u0105d ta ofensywa? Obok czynnik\u00f3w naturalnych, jak ukrai\u0144ska migracja do Polski, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza zainteresowanie kultur\u0105 tego kraju u nas, s\u0105 tak\u017ce powody ekonomiczne. Wzmo\u017ceniu ruchu wydawniczego sprzyja aktywizacja ukrai\u0144skich instytucji kultury, kt\u00f3re po raz pierwszy w historii uruchomi\u0142y program grant\u00f3w na t\u0142umaczenia literatury ukrai\u0144skiej. Sta\u0142o si\u0119 tak \u2013 nawiasem m\u00f3wi\u0105c \u2013 raczej nie dzi\u0119ki wsparciu obecnych w\u0142adz, ale troch\u0119 z rozp\u0119du. Ukrai\u0144ski Instytut Ksi\u0105\u017cki, rozdzielaj\u0105cy \u015brodki dotacyjne, stworzony zosta\u0142 podczas rz\u0105d\u00f3w poprzedniej ekipy. W tym roku z trudem wywalczy\u0142 obiecane finanse i wreszcie zrealizowa\u0142 pierwsz\u0105 edycj\u0119 programu Translate Ukraine. Na t\u0142umaczenia literatury ukrai\u0144skiej wydzielane s\u0105 tak\u017ce \u015brodki z europejskiego programu House of Europe.<\/p>\n
Polskie wydawnictwa skorzysta\u0142y z tej szansy. W obu programach uzyska\u0142y \u0142\u0105cznie jedena\u015bcie grant\u00f3w, wyprzedzaj\u0105c kraje angloj\u0119zyczne, a tak\u017ce do\u015b\u0107 aktywnych Czech\u00f3w. A obok ksi\u0105\u017cek dotowanych, planowane s\u0105 te\u017c publikacje z wolnej r\u0119ki czy finansowe z innych \u017ar\u00f3de\u0142. Przygotowywane t\u0142umaczenia z j\u0119zyka ukrai\u0144skiego mo\u017cemy podzieli\u0107 na klasyk\u0119 tamtejszej literatury, kt\u00f3ra wreszcie trafi na polskie p\u00f3\u0142ki, oraz dzie\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne, w tym publikacje poruszaj\u0105ce tematyk\u0119 wojny w Donbasie.<\/p>\n
Kanonicznie<\/b><\/h3>\n
W uzupe\u0142nieniu brak\u00f3w w t\u0142umaczeniach kanonu ukrai\u0144skiej literatury w Polsce najwi\u0119ksze zas\u0142ugi ma ostatnio Kolegium Europy Wschodniej.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n Po pierwsze, dzi\u0119ki grantowi z House of Europe przypomniana zostanie powie\u015b\u0107 \u201eMiasto\u201d Waleriana Pidmohylnego \u2013 wa\u017cny tekst z lat odrodzenia ukrai\u0144skiej kultury w latach dwudziestych XX w. To pr\u00f3ba modernizacji ukrai\u0144skiej literatury, bunt przeciwko jej etnograficzno\u015bci i wiejsko\u015bci, \u015bwiadectwo czas\u00f3w industrializacji, ukazuj\u0105ce bohatera pr\u00f3buj\u0105cego odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. \u201eMiasto\u201d (tak jak kilka tekst\u00f3w o kt\u00f3rych wspomnimy p\u00f3\u017aniej) przygotuje dla nas t\u0142umacz Marcin Gaczkowski.<\/span><\/p>\n Drugim pot\u0119\u017cnym dzie\u0142em, r\u00f3wnie\u017c ze stajni wroc\u0142awskiego Kolegium, b\u0119dzie pe\u0142ne wydanie \u201eAntologii ukrai\u0144skiej modernistycznej poezji\u201d <\/span>w przek\u0142adzie Adama Pomorskiego (dopracowana publikacja na bazie ju\u017c istniej\u0105cej). Znajd\u0105 si\u0119 tam utwory kilkudziesi\u0119ciu poet\u00f3w i poetek p\u00f3\u017anego XIX oraz XX wieku: od wczesnomodernistycznej \u0141esi Ukrainki przez futuryst\u0119 Mychaj\u0142a Semenk\u0119, karpacko-lwowskiego Bohdana Ihora Antonycza, tworz\u0105cych w ZSRS poet\u00f3w rozstrzelanego odrodzenia lat 20\/30-tych jak Chwylowyj, Johansen, Zerow czy Draj-Hmara, po emigracyjnych (Polska, Czechy) bli\u017cszych ukrai\u0144skiej prawicy O\u0142en\u0119 Telih\u0119, Jurija \u0141yp\u0119, O\u0142eha Ol\u017cycza.<\/p>\n I po trzecie, KEW na wrzesie\u0144 szykuje wydanie tomu wierszy Wasyla Stusa \u201eWeso\u0142y cmentarz\u201d. To najbardziej znakowa poetycka posta\u0107 powojennej Ukrainy, dysydent, zmar\u0142y w \u0142agrze w 1985 r. B\u0119dzie to wyb\u00f3r wierszy \u201cm\u0142odego Stusa\u201d tj. z lat 1959-1971 r. Selekcj\u0105 utwor\u00f3w zaj\u0105\u0142 si\u0119 ukrai\u0144ski poeta i wydawca Jurij Zawadski, a t\u0142umaczeniem Marcin Gaczkowski.<\/span><\/p>\n Opr\u00f3cz plan\u00f3w KEW-owskich, do prezentowanej polskiemu czytelnikowi ukrai\u0144skiej klasyki mo\u017cna zaliczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c Wasyla Ho\u0142oborod\u2019k\u0119 – tworz\u0105cego od lat 60. poety, kt\u00f3rego tomik „T\u0119cza na murze” przygotuje Fundacja Du\u017cy Format w t\u0142umaczeniu Anety Kami\u0144skiej.<\/span><\/p>\n W planach tego wydawnictwa jest te\u017c najnowszy tomik lidera ukrai\u0144skiej poezji Serhija \u017badana \u201eAntena\u201d (t\u0142umaczy Bohdan Zadura) oraz tom opowiada\u0144 Andrija Bondara \u201eCerebro\u201d w t\u0142umaczeniu Walerego Butewicza i pisz\u0105cego te s\u0142owa Macieja Piotrowskiego. Tu mog\u0119 obieca\u0107 raczej niepolityczne, a pr\u0119dzej osobiste spojrzenia na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Ukrain\u0119, a tak\u017ce i Polsk\u0119; nieco historii zabawnych czy absurdalnych, a kilka niepokoj\u0105cych i refleksyjnych.<\/span><\/p>\n Do listy wsp\u00f3\u0142czesnych autor\u00f3w, kt\u00f3rych dzie\u0142a zostan\u0105 opublikowane w Polsce nale\u017cy dopisa\u0107 Bohdana Ko\u0142omijczuka z detektywistyczn\u0105 powie\u015bci\u0105 \u201eHotel Wielkie Prusy\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 w Wydawnictwie Anagram w t\u0142umaczeniu Ryszarda Kupidury. Ksi\u0105\u017cka opowiada histori\u0119 lwowskiego \u015bledczego Adama Wistowycza rozpracowuj\u0105cego grup\u0119 urz\u0119dnik\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w powi\u0105zanych z grupami przest\u0119pczymi i ich walk\u0119 z rosyjskimi szpiegami \u2013 a wszystko to w Galicji i Prusach pocz\u0105tku XX wieku.<\/span><\/p>\n Kolegium Europy Wschodniej na listopad planuje natomiast pierwszy na rynku polskim tom poezji Myros\u0142awa \u0141ajuka \u201eMetrofobia\u201d, jednego z najbardziej obiecuj\u0105cych poet\u00f3w m\u0142odego ukrai\u0144skiego pokolenia (t\u0142um. M. Gaczkowski). Warsztaty Kultury w Lublinie szykuj\u0105 za to kolejn\u0105 z ksi\u0105\u017cek Artema Czecha \u201eDzielnica D\u201d ulokowan\u0105 w osiedlowym bloku we wschodnioukrai\u0144skich Czerkasach, opowiadaj\u0105c\u0105 o latach nastoletnich autora (t\u0142umaczy Marek S. Zadura). Lublinianie wypuszcz\u0105 r\u00f3wnie\u017c powie\u015b\u0107 Marka Livina (pseudonim Walerija Kateruszyna) \u201cRiki i drogi\u201d w przek\u0142adzie Olgi Swincickiej prezentuj\u0105c\u0105 \u015bwiat z perspektywy autystycznego ch\u0142opca. Jak wida\u0107 wi\u0119c – spektrum zainteresowa\u0144 ukrai\u0144skich pisarzy przedstawione b\u0119dzie szeroko. Przy tej okazji warto doda\u0107, \u017ce redaktorzy serii Wschodni Ekspres, w ramach kt\u00f3rej wychodz\u0105 te publikacje, zostali niedawno nagrodzeni Mi\u0119dzynarodow\u0105 Nagrod\u0119 Literacko-Artystyczn\u0105 im. Pante\u0142ejmona Kulisza.<\/span><\/p>\n W drugiej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u opisuj\u0119 wydawan\u0105 aktualnie ukrai\u0144sk\u0105 literatur\u0119 wojenn\u0105.<\/a><\/p>\n Maciej Piotrowski<\/em><\/p>\n Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u2013 Kultura w sieci<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/rozstaje.art\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/antologia-poezji-ukrainskiej_okl-300x4531.jpg\")
<\/p>\nWsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/b><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/rozstaje.art\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/med_Dom_dla_Doma_M8e9d1.jpg\")
O ile KEW obra\u0142 sobie za specjalizacj\u0119 kanoniczne dzie\u0142a i nazwiska literatury ukrai\u0144skiej (cho\u0107 jak zaraz zobaczymy, Kolegium wydaje r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne dzie\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne) to znakiem rozpoznawczym Wydawnictwa Warstwy staje si\u0119 literatura wsp\u00f3\u0142czesna. Do publikowanych przez to wydawnictwo Jurija Andruchowycza, Tani Malarczuk i Petra Jacenki do\u0142\u0105czaj\u0105 kolejni Ukrai\u0144cy. Na rynku jest ju\u017c ksi\u0105\u017cka m\u0142odej pisarki Wiktorii Ameliny \u201eDom dla Doma\u201d<\/a> w przek\u0142adzie Katarzyny Koty\u0144skiej, fabularnie umiejscowiona we Lwowie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.<\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/rozstaje.art\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/stypendium_czerwona1.jpg\")
<\/p>","protected":false},"featured_media":1774,"template":"","yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n