{"id":695,"date":"2019-08-05T12:19:38","date_gmt":"2019-08-05T10:19:38","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?p=695"},"modified":"2021-02-05T12:41:54","modified_gmt":"2021-02-05T11:41:54","slug":"menel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rozstaje.art\/be\/menel\/","title":{"rendered":"Menel"},"content":{"rendered":"

Ludzkie wybory nigdy nie s\u0105 banalne.<\/em> W\u0142a\u015bciwie sama zasada zawsze jest prosta: cz\u0142owiek z kilku mo\u017cliwo\u015bci wybiera jedn\u0105, albo najpierw jedn\u0105, a potem drug\u0105, a potem trzeci\u0105. Dramat rozpoczyna si\u0119 w momencie podejmowania decyzji.<\/em> Z jednej strony \u2013 wszystko jest jasne. S\u0105 r\u00f3\u017cne warianty oraz logika wydarze\u0144, kt\u00f3rej mo\u017cna przygl\u0105da\u0107 si\u0119 z dociekliwo\u015bci\u0105 nudnego naukowca. Z drugiej strony \u2013 w tle pojawiaj\u0105 si\u0119 emocje. Dlatego to nie sam wyb\u00f3r, ale moment podejmowania decyzji jest najciekawszy: to zawieszenie, ta niezdolno\u015b\u0107 do postawienia na w\u0142a\u015bciw\u0105 kart\u0119. Po podj\u0119ciu decyzji cz\u0142owiek opuszcza przestrze\u0144 niezwyk\u0142o\u015bci, ale p\u00f3ki znajduje si\u0119 w niej, w sytuacji wyboru, mo\u017cliwe jest wszystko. A w\u0142a\u015bciwie \u2013 nic nie jest mo\u017cliwe. A dok\u0142adniej \u2013 jest wiele punkt\u00f3w wej\u015bcia, ale \u017cadnego wyj\u015bcia.<\/p>\n

Epizod pierwszy<\/strong><\/h3>\n

Oryginalny pijak pod jaskrawym, majowym s\u0142o\u0144cem warszawskiej ulicy Tr\u0119backiej. Tutaj takich ludzi nazywa si\u0119 \u201emenelami\u201d. Etymologia tego s\u0142owa zagubi\u0142a si\u0119 w otch\u0142ani j\u0119zyka, ale kilka s\u0142ownik\u00f3w podkre\u015bla, \u017ce \u201emenel jest gotowy na wszystko dla dawki alkoholu\u201d. Jednak ten pijak z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142 gotowy na wszystko. By\u0142 unikalny i to od razu rzuca\u0142o si\u0119 w oczy. Po pierwsze, mimo zwyk\u0142ej purpurowej twarzy by\u0142 jako\u015b nietypowo uczesany oraz zadbany. Po drugie, u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 do \u017cycia i \u017cycie u\u015bmiecha\u0142o si\u0119 do niego. W tamtej chwili mi\u0119dzy nim a \u017cyciem panowa\u0142 niepisany pakt o nieagresji. Po trzecie, by\u0142 zadowolony z siebie i pozbawiony pochmurno\u015bci, charakterystycznej dla jego warstwy spo\u0142ecznej.<\/p>\n

\n

Jednak ten pijak z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142 gotowy na wszystko. By\u0142 unikalny i to od razu rzuca\u0142o si\u0119 w oczy.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Obserwuj\u0119 go, st\u0105paj\u0105cego mi\u0119dzy zaparkowanymi samochodami. Weso\u0142o mru\u017cy oczy w ostrych promieniach s\u0142o\u0144ca i przejawia otwart\u0105 rado\u015b\u0107 z faktu, \u017ce vera<\/em> jest nadal prima<\/em>, a popo\u0142udnie zapowiada si\u0119 obiecuj\u0105co. To cz\u0142owiek, od kt\u00f3rego bije jaka\u015b osobliwa, nieskalana czysto\u015b\u0107, jaka zdarza si\u0119 tylko u niewinnych dzieci albo u skazanych na \u015bmier\u0107 grzesznik\u00f3w. \u201ePrzydaliby si\u0119 nam tacy pijaczkowie\u201d \u2013 pomy\u015bla\u0142em, przypominaj\u0105c sobie bezdomnych z Dworca Po\u0142udniowego czy te\u017c \u015bmierdz\u0105cych \u017cebrak\u00f3w z Podo\u0142u. Pomy\u015bla\u0142em jeszcze, \u017ce w\u0142a\u015bnie w nich, w tych typach ze spo\u0142ecznych nizin, kryje si\u0119 tajemna istota naszych spo\u0142ecze\u0144stw. W tej konkretnej chwili o\u015bwiecony katolicyzm przewy\u017csza\u0142 o g\u0142ow\u0119 ciemne prawos\u0142awie, bo sytuacja wygl\u0105da tak \u2013 alkohol jest taki sam dla wszystkich i uzale\u017cnienie dla wszystkich takie samo\u2026 ale ten pijak, mo\u017ce anio\u0142 w\u015br\u00f3d pijak\u00f3w, najlepszy przedstawiciel swego stanu, ci\u0105gle jest cz\u0142owiekiem \u2013 stygmatyzowanym, ale niepokonanym. I dla niego, i dla mnie \u015bwieci to samo s\u0142o\u0144ce, ale on si\u0119 nim cieszy, tak samo jak wiosn\u0105, trzymaj\u0105c papierowe kubki z kaw\u0105 w obu d\u0142oniach. A ja\u2026 ja zupe\u0142nie tego nie czuj\u0119. Po prostu id\u0119. Nie mam nawet jednego procentu tej b\u0142ogo\u015bci i czysto\u015bci. Mo\u017ce on co\u015b przeczuwa \u2013 to by\u0142oby ca\u0142kiem niez\u0142e. Mijam go, by wr\u00f3ci\u0107 w to miejsce dwie godziny p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Epizod drugi<\/strong><\/h3>\n

M\u00f3j pijak stoi mi\u0119dzy dwoma zaparkowanymi samochodami \u2013 audi i bmw. Jeden papierowy kubek z kaw\u0105 postawi\u0142 sobie mi\u0119dzy nogami, drugi za\u015b to gwa\u0142townie stawia na asfalcie, to nerwowo podnosi do g\u00f3ry. Tak jakby ba\u0142 si\u0119, \u017ce gdzie\u015b z niewidzialnej otch\u0142ani wy\u0142oni si\u0119 z\u0142owroga r\u0119ka i zabierze mu jego cenny nabytek. Kiedy podszed\u0142em bli\u017cej, zrozumia\u0142em, \u017ce to nie strach ani mania. Przez dwie godziny mojej nieobecno\u015bci rozgrywa\u0142 si\u0119 tu karko\u0142omny dramat zwi\u0105zany z ludzkim wyborem. Dostrzegam, \u017ce tylne prawe okno niebieskiego bmw jest otwarte na o\u015bcie\u017c. Pijak rozgl\u0105da si\u0119 wok\u00f3\u0142, ca\u0142ym jestestwem demonstruj\u0105c, \u017ce nie interesuje go nic opr\u00f3cz kubeczk\u00f3w, ale z boku wida\u0107, \u017ce ju\u017c od dawna nie mo\u017ce si\u0119 odwa\u017cy\u0107 na ostateczny wyb\u00f3r.<\/p>\n

Wie, \u017ce pope\u0142ni\u0142by przest\u0119pstwo, ale nie jest w stanie poradzi\u0107 sobie z pokus\u0105. Dwie godziny temu, kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w st\u0105d, \u017cycie u\u015bmiecha\u0142o si\u0119 do niego, a teraz g\u0142o\u015bno rechocze nad nim rozpostarta paszcza niemieckiego samochodu. Po jego \u015bwi\u0119to\u015bci i o\u015bwieceniu nie zosta\u0142o ani \u015bladu. Marszczy brwi i \u2013 co wida\u0107 po jego postawie \u2013 zmaga si\u0119 z sytuacj\u0105, ocenia wszystkie \u201eza\u201d i \u201eprzeciw\u201d, rozwa\u017ca mo\u017cliwe nast\u0119pstwa, przypomina sobie bo\u017ce przykazania, a szczeg\u00f3lnie: \u201eNie kradnij\u201d.<\/p>\n

\n

Dwie godziny temu, kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w st\u0105d, \u017cycie u\u015bmiecha\u0142o si\u0119 do niego, a teraz g\u0142o\u015bno rechocze nad nim rozpostarta paszcza niemieckiego samochodu.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W ci\u0105gu dw\u00f3ch godzin setki razy przetrz\u0105sn\u0105\u0142 spojrzeniem wn\u0119trze samochodu i dok\u0142adnie wie, gdzie co le\u017cy. Wie jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mo\u017ce by\u0107 obserwowany przez kilka kamer monitoringu miejskiego, kt\u00f3rymi naszpikowane jest centrum stolicy, \u017ce jest niemal pewne, i\u017c w\u0142\u0105czy si\u0119 alarm i szybko zjawi si\u0119 w\u0142a\u015bciciel auta, \u017ce szanse na ucieczk\u0119 i unikni\u0119cie kontaktu z policj\u0105 s\u0105 skrajnie mizerne. Z drugiej strony nie ma wiele do stracenia \u0456 nie takie rzeczy si\u0119 robi\u0142o. A czemu by nie? Jednak je\u015bli si\u0119 zastanowi\u0107, mo\u017cliwe, \u017ce torba jest pusta i nie ma co kombinowa\u0107 po pr\u00f3\u017cnicy. Czy mo\u017ce wreszcie wypi\u0107 t\u0119 niezno\u015bnie lepk\u0105 \u017co\u0142\u0105dkow\u0105 gorzk\u0105, kt\u00f3ra dwie godziny temu wydawa\u0142a si\u0119 boskim nektarem? Czy mo\u017ce zostawi\u0107 j\u0105 na wiecz\u00f3r? Wiesz jednak, niebieski ptaku,<\/em> gdzie b\u0119dziesz wieczorem? Mo\u017ce w torbie s\u0105 dokumenty? Mo\u017ce pieni\u0105dze? Dokumenty czy pieni\u0105dze? Za dokumenty mo\u017cna wzi\u0105\u0107 znale\u017ane. Ale jak? Jak by ci\u0119 mieli odnale\u017a\u0107? Jak dowiesz si\u0119, \u017ce ich szukaj\u0105? Ju\u017c jest bliski podj\u0119cia ryzyka, a za chwil\u0119 sk\u0142ania si\u0119 do decyzji, by si\u0119 w to nie pakowa\u0107. Gdzie si\u0119 podzia\u0142a jego rado\u015b\u0107? Gdzie triumf katolicyzmu nad prawos\u0142awiem? Gdzie czyste upojenie tym, co masz, a nie tym, co dopiero mo\u017cesz mie\u0107, a i to nie na pewno. Nie wiadomo, ile czasu tu sp\u0119dzisz, bo drepczesz w miejscu ju\u017c dwie godziny i pewnie zaraz przyjdzie w\u0142a\u015bciciel. O, a mo\u017ce powiesz mu, szanowny panie, zauwa\u017cy\u0142em otwarte okno i uczciwie go strzeg\u0142em. Tak wi\u0119c rysuje si\u0119 kolejna mo\u017cliwo\u015b\u0107, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017ce wpa\u015b\u0107 jaka\u015b dyszka\u2026<\/p>\n

\n

Czy mo\u017ce wreszcie wypi\u0107 t\u0119 niezno\u015bnie lepk\u0105 \u017co\u0142\u0105dkow\u0105 gorzk\u0105, kt\u00f3ra dwie godziny temu wydawa\u0142a si\u0119 boskim nektarem? Czy mo\u017ce zostawi\u0107 j\u0105 na wiecz\u00f3r? Wiesz jednak, niebieski ptaku,<\/em> gdzie b\u0119dziesz wieczorem?<\/p>\n<\/blockquote>\n

Warianty mno\u017c\u0105 si\u0119 i nikn\u0105, powi\u0119kszaj\u0105 si\u0119 i malej\u0105, dope\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie i mieszaj\u0105 ze sob\u0105. Odpowiedzialno\u015b\u0107 ro\u015bnie lub zanika, wypierana przez przeczucie mo\u017cliwego fartu, kt\u00f3re nagle si\u0119 pojawia, by raptownie umkn\u0105\u0107 pod wp\u0142ywem jakiego\u015b ostrzegawczego g\u0142osu. Jednak menel stoi: jeden papierowy kubeczek ma mi\u0119dzy nogami, drugi za\u015b to gwa\u0142townie stawia na asfalcie, to nerwowo podnosi do g\u00f3ry.<\/p>\n

__________________________________________________________________________________________________<\/h5>\n

Redakcja: Agnieszka Papieska<\/p>\n

T\u0142umaczenie wed\u0142ug II wydania zbioru ma\u0142ej prozy\u00a0Cerebro<\/em>\u00a0(Wydawnictwo Starego Lwa, Lw\u00f3w 2019).
\n\u00a9 Copyright for the Polish translation by Maciej Piotrowski, 2019<\/p>\n

Kup ksi\u0105\u017ck\u0119 Andrija Bondara „Cerebro” w Wydawnictwie Warstwy<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludzkie wybory nigdy nie s\u0105 banalne. W\u0142a\u015bciwie sama zasada zawsze jest prosta: cz\u0142owiek z kilku mo\u017cliwo\u015bci wybiera jedn\u0105, albo najpierw jedn\u0105, a potem drug\u0105, a potem trzeci\u0105. Dramat rozpoczyna si\u0119 w momencie podejmowania decyzji. Z jednej strony \u2013 wszystko jest jasne. S\u0105 r\u00f3\u017cne warianty oraz logika wydarze\u0144, kt\u00f3rej mo\u017cna przygl\u0105da\u0107 si\u0119 z dociekliwo\u015bci\u0105 nudnego naukowca. […]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":406,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[150],"tags":[272,273,274,270,106],"yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n