{"id":3549,"date":"2024-08-12T21:01:20","date_gmt":"2024-08-12T19:01:20","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?p=3549"},"modified":"2024-08-21T11:56:50","modified_gmt":"2024-08-21T09:56:50","slug":"podroz-do-dagestanu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rozstaje.art\/be\/podroz-do-dagestanu\/","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017c do Dagestanu"},"content":{"rendered":"

\u0406<\/p>\n

Bywaj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy \u2013 wybrawszy si\u0119 na dworzec i umo\u015bciwszy si\u0119 na \u0142awach \u2013 obwieszeni torbami czy sakwami pochrapuj\u0105 po\u015br\u00f3d nocy i wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ce tak oto, na siedz\u0105co, dokulaj\u0105 si\u0119 do socjalizmu. Inni z chytrym cwaniackim u\u015bmieszkiem mrucz\u0105 do s\u0105siad\u00f3w: Jaki znowu socjalizm, kto tam w og\u00f3le by\u0142 i jak tam dojecha\u0107 bez przesiadek? Jaki znowu socjalizm, przecie\u017c st\u0105d go nie wida\u0107! Jaki znowu socjalizm, je\u015bli wczoraj zabrak\u0142o jajek, a przedwczoraj kaloszy.<\/p>\n

M\u0119drcy nad m\u0119drcami! Nieufni wobec ksi\u0105g i plan\u00f3w, nie wierz\u0105 w matematyk\u0119 ani technik\u0119, a co dopiero w tw\u00f3rcz\u0105 moc proletariatu (cho\u0107 niejeden z nich mi\u0119toli w kieszeni legitymacj\u0119 partyjn\u0105!). Polegaj\u0105 jedynie na tym, co powie ciotka. Wszak ciotka, kt\u00f3ra ledwo wczoraj przyjecha\u0142a z Konhradu z listem od te\u015bcia, zna na wylot problemy kolektywizacji i rekonstrukcji socjalistycznej. Poci\u0105g mo\u017ce si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0107, poczta mo\u017ce nie dostarczy\u0107 przesy\u0142ki, giganty przemys\u0142u mog\u0105 wstrzyma\u0107 prac\u0119 \u2013 ale ciotka… ciotka przetrwa ka\u017cd\u0105 burz\u0119. Nawet gdy jej wszechwiedz\u0105ca i wszechogarniaj\u0105ca dusza wniebowst\u0105pi z haftowanych serwet, aromatu kawy i dymu \u015bwieczuszek, to w okamgnieniu znajdzie si\u0119 dla niej zast\u0119pstwo \u2013 dziewcz\u0119, co jeszcze wczoraj kocha\u0142o wiosn\u0119, a dzi\u015b niepostrze\u017cenie przeobrazi\u0142o si\u0119 w ciotk\u0119.<\/p>\n

Zaprawd\u0119, ciotka jest wszechobecna i wszechm\u0105dra.<\/p><\/blockquote>\n

Zaprawd\u0119, ciotka jest wszechobecna i wszechm\u0105dra. \u041ekrywszy swe zgrzybia\u0142e cielsko szerok\u0105 marynark\u0105 profesora, kiwa si\u0119 na katedrze (rogowe okulary opadaj\u0105 jej na nochal) i czyni aluzje, bo plany, rachuby i sprz\u0119t to jedno, a ciotczyne prognozy \u2013 drugie. Wciska sw\u00f3j t\u0142usty zad w spodnie sprasowane na kancik i jako in\u017cynier instaluje si\u0119 w fabryce, gdzie do\u0142o\u017cy wszelkich stara\u0144, by dawny francuski w\u0142a\u015bciciel nie zamartwi\u0142 si\u0119, tylko poczeka\u0142 na lepsze czasy. Albo zwija si\u0119 w k\u0142\u0119bek i ju\u017c \u2013 czyha mi\u0119dzy spr\u0119\u017cynami materaca pod postaci\u0105 t\u0142ustej wszy lub ruchem robaka wkrada si\u0119 przez szpar\u0119 do urz\u0119dniczych gabinet\u00f3w, i to bez pukania!<\/p>\n

Zmorzony kreator zaczyna my\u015ble\u0107, \u017ce wyprawa do Dagestanu, z jego trzydziestoma sze\u015bcioma narodami o trzydziestu sze\u015bciu nazwach, pozwoli nabra\u0107 si\u0142 do zmaga\u0144 z ciotk\u0105.<\/p>\n

Zrywa si\u0119 na r\u00f3wne nogi i rachuje: dziesi\u0119\u0107 dni na miejscu i po dwa dni podr\u00f3\u017cy tam i z powrotem. Mo\u017ce lepiej by\u0142oby tutaj w \u0141opaniosburgu naj\u0105\u0107 cz\u0142eka, kt\u00f3ry w \u015brody oraz pi\u0105tki wali\u0142by ci\u0119 po mordzie? Niezgorszy to spos\u00f3b \u2013 zwie si\u0119 boksem \u2013 by od\u015bwie\u017cy\u0107 sobie psychik\u0119 i przywr\u00f3ci\u0107 mentaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119.<\/p>\n

Jazda kolej\u0105 \u2013 ta staro\u017cytna sztuka \u2013 tak\u017ce pozwala odpocz\u0105\u0107. Powolna jest i romantyczna, co samo w sobie daje wytchnienie. Kreator wkracza wi\u0119c do wagonu, trzyma za szyjki dwie butle wody gazowanej z Myrhorodu, wody leczniczej, zawieraj\u0105cej glin\u0119, wapno i s\u00f3l, czyli wszystko, co potrzeba do produkcji porz\u0105dnej ceg\u0142y, odnajduje swoj\u0105 le\u017cank\u0119 i wyjmuje notesik. Obok trwa niezm\u0105cone \u017cycie trzech czy czterech pan\u00f3w i jednej jasnob\u0142\u0119kitnej damy. Za oknem wznosz\u0105 si\u0119 kamienne mury kolejowych kwater, a za nimi \u017cyj\u0105 kury, z kogutem na czele. Nie cichn\u0105 wi\u0119c zamurne amory.<\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy pragn\u0105 w wagonie pisa\u0107 pi\u00f3rem wiecznym…<\/p><\/blockquote>\n

Ci, kt\u00f3rzy pragn\u0105 w wagonie pisa\u0107 pi\u00f3rem wiecznym, nie czytali broszury Diuszena o teorii wzgl\u0119dno\u015bci Einsteina lub zapomnieli, o czym by\u0142a w niej mowa. Autor wyk\u0142ada tam do\u015b\u0107 jasno, \u017ce gdy wesz pe\u0142znie po ko\u0142nierzu damy przemierzaj\u0105cej wagon tramwaju w nadziei, \u017ce kto\u015b ust\u0105pi jej miejsca, to ruch owej wszy jest wyj\u0105tkowo z\u0142o\u017cony i dla nieuzbrojonego rozumu niepoj\u0119ty. Wesz pe\u0142znie po damie, dama pe\u0142znie po tramwaju, tramwaj pe\u0142znie po szynach, szyny pe\u0142zn\u0105 po placu Teweliewa, a plac Teweliewa razem z Ziemi\u0105 pe\u0142znie wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. To samo zjawisko wyst\u0119puje w przypadku pi\u00f3ra wiecznego, kt\u00f3re chce podr\u00f3\u017cowa\u0107 po papierze, gdy poci\u0105g podr\u00f3\u017cuje na Kaukaz przez \u0141ozow\u0105. Dlatego linie wychodz\u0105 ko\u015blawe. Ponadto Ziemia kr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi, wypaczaj\u0105c pisarskie zapiski w astronomiczne gryzmo\u0142y podobne kulfonom stawianym przez niepi\u015bmiennego Chi\u0144czyka przed egzaminem na mandaryna.<\/p>\n

Notowa\u0107 mo\u017cna \u2013 ale nie wtedy, gdy poci\u0105g jedzie na Kaukaz, tylko gdy stoi \u2013 stoi na Kaukaz \u2013 bardzo d\u0142ugo stoi na Kaukaz w Merefie. Nie zamierza wprawdzie robi\u0107 tego zbyt d\u0142ugo, bo to kurier, a do tego ju\u017c w Charkowie mia\u0142 pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciominutowe op\u00f3\u017anienie. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tak, \u017ce kreator, zamiast pisa\u0107 czy gra\u0107 w szachy (nie mia\u0142 z kim), zasn\u0105\u0142 na swej le\u017cance pod numerem czterdziestym pierwszym \u2013 co przywodzi na my\u015bl czterdziesty pierwszy tom jego dzie\u0142 zebranych. Gdy przebudzi si\u0119 w nast\u0119pnym rozdziale, nie b\u0119dzie ju\u017c zwa\u0142 si\u0119 kreatorem ani autorem, lecz b\u0119dzie nazywa\u0142 si\u0119 po prostu: \u201eja\u201d.<\/p>\n

Ta z\u0142o\u017cona z w\u0142asnej skromno\u015bci danina pozwoli odbiorcy uto\u017csami\u0107 si\u0119 z kreatorem. Ten mo\u017ce zasn\u0105\u0107 w przekonaniu, \u017ce ka\u017cdy czytelnik \u2013 bez wzgl\u0119du na to, kim jest \u2013 nosi jedno i to samo imi\u0119: ja.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

II<\/p>\n

Obudzi\u0142em si\u0119 za S\u0142owia\u0144skiem, u progu Donbasu. Zza wieczornej mg\u0142y wy\u0142ania\u0142y si\u0119 g\u00f3ry \u017cu\u017clu i popio\u0142\u00f3w. To musia\u0142 by\u0107 Kramatorsk. P\u0142on\u0119\u0142y piece martenowskie. Poci\u0105g sta\u0142. A gdy poci\u0105g stoi, budz\u0105 si\u0119 pasa\u017cerowie. (…) W ko\u0144cu poma\u0142u ruszy\u0142, w oddali nikn\u0119\u0142y \u015bwiat\u0142a fabryk. Zd\u0105\u017cy\u0142em przeczyta\u0107 tabliczk\u0119 na peronie:<\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n
\n

\u00a0ZABRANIA SI\u0118 SPACER\u00d3W PO PERONIE<\/p>\n

POD KAR\u0104 TRZECH RUBLI<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n

III<\/p>\n

Kim by\u0142 bezimienny filozof, autor owego zakazu znanego wszystkim peronom Donbasu?<\/p>\n

Na pewno nie by\u0142 to przedstawiciel szko\u0142y perypatycznej, kt\u00f3ra s\u0142awi\u0142a spacery jako najg\u0142\u0119bsz\u0105 metod\u0119 refleksji. Nie m\u00f3g\u0142 tego wymy\u015ble\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u017caden eleata, gdy\u017c i Ksenofanes, i Parmenides, i Zenon, i Mellissos, cho\u0107 negowali mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu, wi\u0119c i samych spacer\u00f3w, to nie nak\u0142adali na nie trzyrublowej kary. Czyli elejska szko\u0142a tak\u017ce nie mog\u0142a by\u0107 inspiracj\u0105 dla \u017celaznego zakazu prawodawcy dr\u00f3g \u017celaznych.<\/p>\n

Kim\u017ce jest ten zawzi\u0119ty przeciwnik spacer\u00f3w? Co za zbrodnicze zamiary dostrzega jego analityczny umys\u0142 w tej niewinnej czynno\u015bci? Kt\u00f3\u017c to, och kt\u00f3\u017c? Jakie zakazy og\u0142osi w przysz\u0142o\u015bci? Kto je spisze i obwie\u015bci nast\u0119pnym pokoleniom?<\/p>\n

***<\/p>\n

 <\/p>\n

Fragment reporta\u017cu Mike\u2019a Johannsena Podoro\u017c u Dahestan (Chark\u00f3w, 1933). Przek\u0142ad na podstawie redakcji Jaryny Cymba\u0142 z tomu Podoro\u017ci filosofa pid kepom (Kij\u00f3w, 2018).\u00a0<\/em><\/p>\n

Redakcja t\u0142umaczenia: Mi\u0142osz Walig\u00f3rski\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

WYJA\u015aNIENIA:<\/p>\n

Konhrad \u2013 potoczna nazwa miasta Krasnohrad w obwodzie charkowskim<\/p>\n

\u0141opaniosburg \u2013 \u017cartobliwa nazwa Charkowa pochodz\u0105ca od rzeki \u0141opa\u0144<\/p>\n

Kurier \u2013 kategoria poci\u0105gu w ZSRR<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0406 Bywaj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy \u2013 wybrawszy si\u0119 na dworzec i umo\u015bciwszy si\u0119 na \u0142awach \u2013 obwieszeni torbami czy sakwami pochrapuj\u0105 po\u015br\u00f3d nocy i wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ce tak oto, na siedz\u0105co, dokulaj\u0105 si\u0119 do socjalizmu. Inni z chytrym cwaniackim u\u015bmieszkiem mrucz\u0105 do s\u0105siad\u00f3w: Jaki znowu socjalizm, kto tam w og\u00f3le by\u0142 i jak tam dojecha\u0107 bez […]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":3543,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[369],"tags":[406],"yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n