{"id":1965,"date":"2020-09-28T09:43:48","date_gmt":"2020-09-28T07:43:48","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?post_type=aktualnosc&p=1965"},"modified":"2020-09-29T12:32:41","modified_gmt":"2020-09-29T10:32:41","slug":"wojna-jest-nadal-obecna-w-literaturach-krajow-bylej-jugoslawii-aleksandra-wojtaszek","status":"publish","type":"aktualnosc","link":"https:\/\/rozstaje.art\/be\/aktualnosc\/wojna-jest-nadal-obecna-w-literaturach-krajow-bylej-jugoslawii-aleksandra-wojtaszek\/","title":{"rendered":"Wojna jest nadal obecna w literaturach kraj\u00f3w by\u0142ej Jugos\u0142awii – Aleksandra Wojtaszek"},"content":{"rendered":"

O nowych przek\u0142adach z j\u0119zyk\u00f3w kraj\u00f3w ba\u0142ka\u0144skich oraz roli wojny w literaturze kraj\u00f3w by\u0142ej Jugos\u0142awii opowiada Aleksandra Wojtaszek – dziennikarka i t\u0142umaczka.\u00a0<\/span><\/p>\n

Maciej Piotrowski: Co warto czyta\u0107 z ba\u0142ka\u0144skich nowo\u015bci w tym sezonie w Polsce?<\/b><\/p>\n

Aleksandra Wojtaszek: W ostatnich miesi\u0105cach ukaza\u0142o si\u0119 kilka wa\u017cnych pozycji t\u0142umaczonych z j\u0119zyk\u00f3w kraj\u00f3w by\u0142ej Jugos\u0142awii. Wa\u017cnym wydarzeniem jest przek\u0142ad debiutanckiego zbioru opowiada\u0144 \u201c<\/span>Sarajewskie Marlboro<\/span><\/i><\/a>\u201c <\/span>znanego i lubianego w Polsce Miljenka Jergovicia, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa Sedno. Na p\u00f3\u0142kach polskich ksi\u0119garni znajdziemy wiele powie\u015bci tego autora, ale teraz wreszcie mo\u017cemy przeczyta\u0107 jego pierwszy zbi\u00f3r opowiada\u0144 stworzony w 1994 roku. To pisane na gor\u0105co historie z ogarni\u0119tej wojn\u0105 Bo\u015bni. Jergovi\u0107 nie pisze jednak o froncie, \u017co\u0142nierzach czy dzia\u0142aniach wojennych, ale patrzy na wojn\u0119 z perspektywy \u201cma\u0142ego cz\u0142owieka\u201d. Ten zbi\u00f3r przyni\u00f3s\u0142 mu popularno\u015b\u0107 w Jugos\u0142awii – polskie wydanie w t\u0142umaczeniu <\/span>Magdaleny Petry\u0144skiej, Mi\u0142osza Walig\u00f3rskiego i Macieja Czerwi\u0144skiego<\/span>, powinno zainteresowa\u0107 nie tylko fan\u00f3w tego pisarza.<\/span><\/p>\n

MP: Co jeszcze polecisz?<\/b><\/p>\n

AW: Warte uwagi s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dwie nowe powie\u015bci Gorana Vojnovicia, jednego z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych s\u0142owe\u0144skich pisarzy. W zesz\u0142ym roku ukaza\u0142a si\u0119 powie\u015b\u0107 \u201c<\/span>Jugos\u0142awia, m\u00f3j kraj<\/span><\/a>\u201d, tak\u017ce po\u015bwi\u0119cona wojnie w by\u0142ej Jugos\u0142awii. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce to temat wyeksploatowany, ale Vojnovi\u0107 przedstawia go z odmiennej perspektywy. Patrzymy na konflikt zbrojny oczami dziecka, co jest stosunkowo popularne w dzie\u0142ach tego pokolenia tw\u00f3rc\u00f3w, ale tak\u017ce z perspektywy doros\u0142ego, kt\u00f3ry musi rozliczy\u0107 w\u0142asnego ojca – zbrodniarza wojennego. Bohater, aby dotrze\u0107 do prawdy o swojej rodzinie i samym sobie, po raz kolejny powraca do historii krwawego rozpadu niegdy\u015b wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa. W tym roku uka\u017ce si\u0119 tak\u017ce kolejna powie\u015b\u0107 autorstwa Gorana Vojnovicia zatytu\u0142owana \u201cFiga\u201d. To szeroka panorama los\u00f3w pewnej jugos\u0142owia\u0144skiej rodziny, zaczynaj\u0105ca si\u0119 w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Obie pozycje wydaje wspomniane niewielkie, ale zainteresowane literatur\u0105 by\u0142ej Jugos\u0142awii wydawnictwo Sedno, przet\u0142umaczy\u0142a za\u015b Joanna Pomorska.<\/span><\/p>\n

MP: Wspomina\u0142a\u015b te\u017c, \u017ce warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ba\u0142ka\u0144sk\u0105 poezj\u0119.\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n

AW: Tak, w ostatnim czasie ukaza\u0142y si\u0119 dwie wa\u017cne publikacje poetyckie wydane dzi\u0119ki festiwalowi Europejski Poeta Wolno\u015bci. Mi\u0142osz Walig\u00f3rski prze\u0142o\u017cy\u0142 tom wierszy <\/span>Darka <\/span>Cvijeticia<\/span> z Bo\u015bni. \u201cG\u0119sia Sk\u00f3rka\u201d to wiersze r\u00f3wnie\u017c oscyluj\u0105ce wok\u00f3\u0142 tematu wojny, ale oszcz\u0119dne w stylistyce, niemal faktograficzne, to bardzo mocna i dobitna poezja. Natomiast <\/span>Agnieszka Schreier<\/span> przet\u0142umaczy\u0142a na polski wiersze czarnog\u00f3rskiego poety <\/span>Bal\u0161y Brkovi\u0107ia z tomu<\/span> \u201cCzarne boisko\u201d. Poezja Brkovicia nie jest tak osadzona w rzeczywisto\u015bci, bardziej intertekstualna i intelektualna, ale tak\u017ce czu\u0142a i empatyczna.<\/span><\/p>\n

MP: Z wymienionych przez Ciebie utwor\u00f3w przeziera jeden dominuj\u0105cy temat. Wojna, kt\u00f3ra przecie\u017c sko\u0144czy\u0142a si\u0119 przed \u0107wier\u0107wieczem. Czy jest tak, \u017ce mieszka\u0144cy by\u0142ej Jugos\u0142awii pisz\u0105 tylko o wojnie, czy to polscy wydawcy nie chc\u0105 zdecydowa\u0107 si\u0119 na inny temat?<\/b><\/p>\n

AW: Literatura kraj\u00f3w by\u0142ej Jugos\u0142awii nie jest w Polsce szczeg\u00f3lnie popularna. St\u0105d te\u017c je\u015bli wydawcy zdecyduj\u0105 si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po dzie\u0142o z tego regionu, wybieraj\u0105 raczej ksi\u0105\u017cki na tematy potencjalnie atrakcyjne dla czytelnika, a za takie mog\u0105 by\u0107 uznane tzw. \u201cwielka historia\u201d i wojna. Innym sposobem jest stawianie na pisarzy znanych ju\u017c w Polsce czy na \u015bwiecie, tak jak wspomniany Miljenko Jergovi\u0107 czy <\/span>Dubravka <\/span>Ugre\u0161i\u0107, kt\u00f3rej zbi\u00f3r esej\u00f3w pod tytu\u0142em \u201cLis\u201d w t\u0142umaczeniu Doroty Jovanki \u0106irili\u0107 ukaza\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku tego roku nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego.<\/span><\/p>\n

MP: A temat wojny? Na ile dominuje on w literaturach by\u0142ej Jugos\u0142awii?\u00a0<\/b><\/p>\n

AW: To zale\u017cy od kraju. Inaczej jest w Chorwacji, inaczej w Bo\u015bni czy w Serbii. Wojna z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych oczywi\u015bcie pozostaje wielkim tematem tamtejszej literatury. Pokolenie pisarzy dominuj\u0105cych dzi\u015b na scenie literackiej by\u0142o w\u00f3wczas dzie\u0107mi albo m\u0142odymi lud\u017ami. To dla nich w du\u017cej mierze formacyjny okres, st\u0105d u takich pisarzy jak cho\u0107by t\u0142umaczony na polski Faruk \u0160ehi\u0107 (\u201cKsi\u0105\u017cka o Unie\u201d) czy Josip Mlaki\u0107 to faktycznie dominuj\u0105cy temat, lub przynajmniej inspiracja dla pierwszego dzie\u0142a (Ma\u0161a Kolanovi\u0107, Ivana Simi\u0107-Bodro\u017ei\u0107 czy Sa\u0161a Stani\u0161i\u0107 i jego \u201cJak \u017co\u0142nierz gramofon reperowa\u0142\u201d). Ka\u017cdy tw\u00f3rca przepracowuje t\u0119 traum\u0119 w nieco inny spos\u00f3b: to rzadko mimetyczne obrazy konfliktu zbrojnego. Wojna pojawia si\u0119 w tych tekstach cz\u0119sto jako t\u0142o albo w\u0142a\u015bnie nieprzepracowana trauma czy te\u017c pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego obecna rzeczywisto\u015b\u0107 jest trudna. Jednak w literaturach tych kraj\u00f3w jest jeszcze wiele innych temat\u00f3w do odkrycia.<\/span><\/p>\n

MP: Czyli niekoniecznie o wojnie?<\/b><\/p>\n

AW: Tak, na polski rynek tak\u017ce powoli zaczynaj\u0105 si\u0119 przebija\u0107 inne utwory. Dobrym przyk\u0142adem jest zbi\u00f3r opowiada\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego klasyka serbskiej prozy <\/span>Svetislava <\/span>Basary pod tytu\u0142em \u201cLetnie przesilenie\u201d wydany przez Ksi\u0105\u017ckowe Klimaty (t\u0142umaczy\u0142a Danuta \u0106irili\u0107-Straszy\u0144ska). Basara jest pisarzem postmodernistycznym, ch\u0119tnie eksperymentuje, a ten zbi\u00f3r zawiera r\u00f3wnie\u017c starsze teksty, poniek\u0105d odzwierciedla ewolucj\u0119 jego drogi tw\u00f3rczej. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 opowiada\u0144 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nazbyt hermetyczna dla polskiego czytelnika ze wzgl\u0119du na zakamuflowane odwo\u0142ania do serbskiej rzeczywisto\u015bci i kultury.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Fot. Gosia Kawka<\/i><\/p>\n

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u2013 Kultura w sieci<\/i><\/p>\n

\"\"<\/p>","protected":false},"featured_media":1608,"template":"","yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n