![\"\"](\"https:\/\/rozstaje.art\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Bernatowicz-300x200.jpg\")
<\/p>\nMaciej Piotrowski: Ca\u0142y \u015bwiat skierowa\u0142 wzrok na Mi\u0144sk i obserwuje polityczne wydarzenia na Bia\u0142orusi. Nas interesuje strona literacka. Powiedz, po jakie pozycje warto si\u0119gn\u0105\u0107 czytelnikowi, kt\u00f3ry chce si\u0119 dowiedzie\u0107 czego\u015b nowego o Bia\u0142orusi?<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
Joanna Bernatowicz (redaktorka, t\u0142umaczka literatury bia\u0142oruskiej): Niedawno w ksi\u0119garniach pojawi\u0142o si\u0119 wznowienie interesuj\u0105cej ksi\u0105\u017cki \u201cMi\u0144sk. Przewodnik po mie\u015bcie s\u0142o\u0144ca\u201d Artura Klinaua<\/span>. Warto od tego zacz\u0105\u0107. Ta ksi\u0105\u017cka w bardzo skondensowany i oddzia\u0142uj\u0105cy na wyobra\u017ani\u0119 spos\u00f3b opowiada o bia\u0142oruskiej stolicy i jej mieszka\u0144cach. Autorowi udaje si\u0119 to szczeg\u00f3lnie dlatego, \u017ce jest malarzem: barwnie przedstawia dzielnice Mi\u0144ska i subtelnie wprowadza w bia\u0142oruski klimat. Dla os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 si\u0119 dobrze bawi\u0107 i niekonieczne wchodzi\u0107 g\u0142\u0119biej w sprawy polityczne mo\u017cna poleci\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Natalki Babinej \u201cMiasto ryb\u201d. To lekka, przyjemna lektura z w\u0105tkiem kryminalnym, na start. Obie ksi\u0105\u017cki <\/span>w przek\u0142adzie <\/span>Ma\u0142gorzaty Buchalik.<\/span><\/p>\n MP: To do czego p\u00f3\u017aniej powinien przej\u015b\u0107 nasz czytelnik?<\/b><\/p>\n JB: Na polski przet\u0142umaczono te\u017c ksi\u0105\u017cki powa\u017cniejszego kalibru np. Ihara Babkowa \u201cAdam K\u0142akocki i jego cienie\u201d w przek\u0142adzie Ma\u0142gorzaty Buchalik czy klasyczn\u0105 pozycj\u0119, jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych powie\u015bci bia\u0142oruskich XX wieku \u201cChrystus wyl\u0105dowa\u0142 w Grodnie\u201d U\u0142adzimira Karatkiewicza. T\u0142umaczka pracuje obecnie nad \u201cDzikim polowaniem kr\u00f3la Stacha\u201d tego samego autora i czuj\u0119, \u017ce to b\u0119dzie bomba \ud83d\ude42 Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 te\u017c na powie\u015b\u0107 <\/span>\u00a0\u201cAutomat z wod\u0105 gazowan\u0105 z syropem lub bez\u201d U\u0142adzimira Nieklajeua, pisarza, poety i kandydata na prezydenta w wyborach z 2010 roku. To opowie\u015b\u0107 o Mi\u0144sku lat 60., a st\u0105d ju\u017c niedaleko do bardzo ciekawego reporta\u017cu Aleksandra \u0141ukaszuka \u201c\u015alad motyla. Oswald w Mi\u0144sku\u201d, kt\u00f3ry pokazuje nieznany fragment biografii zab\u00f3jcy Kennedy\u2019ego, Lee Harvey Oswalda. Amerykanin, kt\u00f3ry uwierzy\u0142 w raj na ziemi, przedar\u0142 si\u0119 do ZSRR i m\u00f3g\u0142 osobi\u015bcie zakosztowa\u0107 \u017cycia w komunistycznej Bia\u0142orusi – uwa\u017cam, \u017ce brzmi naprawd\u0119 zach\u0119caj\u0105co. Nie mo\u017cna oczywi\u015bcie nie wspomnie\u0107 o reporterskiej prozie bia\u0142oruskiej noblistki Swiat\u0142any Aleksijewicz. Cho\u0107 kontekst jej tw\u00f3rczo\u015bci jest bardziej \u201cradziecki\u201d ni\u017c bia\u0142oruski, nie spos\u00f3b zrozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej Bia\u0142orusi bez w\u0105tk\u00f3w poruszanych w jej ksi\u0105\u017ckach – od Czarnobyla, przez wojn\u0119 w Afganistanie po rozpad imperium i wp\u0142yw tych wydarze\u0144 na los zwyk\u0142ego cz\u0142owieka.\u00a0<\/span><\/p>\n MP: A co z bia\u0142orusk\u0105 poezj\u0105 t\u0142umaczon\u0105 na polski?<\/b><\/p>\n JB: Kanoniczne dzie\u0142o to wydana przez Kolegium Europy Wschodniej antologia <\/span>\u201cNie chyli\u0142em czo\u0142a przed moc\u0105\u201d, kt\u00f3ra si\u0119ga utwor\u00f3w z XV wieku a\u017c do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, a tak\u017ce antologia poezji wsp\u00f3\u0142czesnej \u201cP\u0119pek nieba\u201d. S\u0105 te\u017c tomy autorskie – niedawno wysz\u0142y dwa warte uwagi tomy: Alesia Razanawa \u201cLot strza\u0142y\u201d nak\u0142adem wydawnictwa Pogranicze i U\u0142adzimira Ar\u0142owa \u201cProm przez kana\u0142 La Manche\u201d w serii Europejski Poeta Wolno\u015bci. KEW wyda\u0142 \u201cPoczt\u0119 go\u0142\u0119bi\u0105\u201d U\u0142adzimira Nieklajewa w przek\u0142adach Adama Pomorskiego. W ostatnich dekadach wi\u0119kszo\u015b\u0107 przek\u0142ad\u00f3w bia\u0142oruskiej poezji i inicjatyw wydawniczych zawdzi\u0119czamy w\u0142a\u015bnie jemu.<\/span><\/p>\n Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce tak naprawd\u0119 w ka\u017cdej bibliotece powinni\u015bmy znale\u017a\u0107 dzia\u0142 z literatur\u0105 bia\u0142orusk\u0105, poniewa\u017c w PRL-u wychodzi\u0142o jej ca\u0142kiem sporo. Znajdzie si\u0119 tam ca\u0142kiem reprezentatywny wyb\u00f3r autor\u00f3w, klasyki, wyda\u0144 z lat 50. 60. Mo\u017cna od tego zacz\u0105\u0107. To zazwyczaj proza wojenna – i ca\u0142kiem dobra literatura. Szczeg\u00f3lnie polecam ksi\u0105\u017cki klasyka, Wasila Bykawa – o jego prozie nadal s\u0142yszymy przy okazji \u015bwietnych ekranizacji, na przyk\u0142ad \u201cWe mgle\u201d Siergieja \u0141o\u017anicy. Polecam te\u017c przegl\u0105d starszych numer\u00f3w \u201cLiteratury na \u015awiecie\u201d, \u0142atwo dost\u0119pnych w antykwariatach. Mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 prawdziwe pere\u0142ki w \u015bwietnych przek\u0142adach.\u00a0<\/span><\/p>\n MP: Widzia\u0142em, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni pisarze zd\u0105\u017cyli ju\u017c zareagowa\u0107 na aktualn\u0105, rewolucyjn\u0105 sytuacj\u0119 na Bia\u0142orusi. Najcz\u0119\u015bciej publikuj\u0105 je w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, kt\u00f3rych natura umo\u017cliwia szybkie przekazanie swoich emocji.\u00a0<\/b><\/p>\n JB: Takie teksty si\u0119 pojawiaj\u0105, cho\u0107 na razie \u015bledzenie najnowszych zjawisk literackich wymaga znajomo\u015bci j\u0119zyka. Bardzo ciekawe przyk\u0142ady prezentuje Andrej Chadanowicz, kt\u00f3ry niedawno umie\u015bci\u0142 na Facebooku bia\u0142oruski przek\u0142ad piosenki \u201cPieremien\u201d Wiktora Coja i grupy \u201cKino\u201d. Ciekawe, czy ten wariant przyjmie si\u0119 w\u015br\u00f3d ludzi, bo warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ten sam poeta prze\u0142o\u017cy\u0142 na bia\u0142oruski \u201cMury\u201d Kaczmarskiego, kt\u00f3re obok rosyjskiego wariantu pie\u015bni Coja sta\u0142y si\u0119 hymnem tej rewolucji i zyska\u0142y ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107. \u015arodowisko literackie reaguje na bie\u017c\u0105co na najnowsze wydarzenia – od wierszy protestacyjnych ukazuj\u0105cych si\u0119 na profilach poet\u00f3w po apele i informacje dotycz\u0105ce aresztowa\u0144 bia\u0142oruskich pisarzy w ostatnich tygodniach, kt\u00f3re publikuje na przyk\u0142ad PEN Club.\u00a0<\/span><\/p>\n MP: Dzi\u0119ki Tobie, troch\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w aktualnej poezji bia\u0142oruskiej przeczytamy te\u017c po polsku.<\/b><\/p>\n JB: Tak, we wrze\u015bniu, podczas warsztat\u00f3w Rozstaje w Gorajcu przet\u0142umaczy\u0142am kilka wierszy Dmitrija Strocewa i Siarhija Pry\u0142uckiego.\u00a0<\/span><\/p>\n Pry\u0142ucki to autor m\u0142odego pokolenia (rocznik \u201880). Znany jest z ironicznych tekst\u00f3w pisanych pod pseudonimem Siario\u017ca Pistonczyk. T\u0142umacz\u0105c fragmenty \u201cAlfabetu degenerata\u201d, chcia\u0142am zmierzy\u0107 si\u0119 z trasiank\u0105, czyli mieszank\u0105 j\u0119zyka rosyjskiego i bia\u0142oruskiego. Opublikowali\u015bmy te pr\u00f3bki na Rozstajach (link). Wybra\u0142am dwa wiersze, kt\u00f3re autor przypomnia\u0142 niedawno na swoim Facebooku – \u201cIdea narodowa\u201d i \u201cM\u0142ode pokolenie\u201d. Oba s\u0105 w pewien spos\u00f3b manifestami pokolenia lat 80., kt\u00f3re patrzy na obecn\u0105 m\u0142odzie\u017c pod\u0105\u017caj\u0105c\u0105 t\u0105 sam\u0105 drog\u0105 co oni – tylko \u017ce oni bolesne zetkni\u0119cie z rzeczywisto\u015bci\u0105 maj\u0105 ju\u017c za sob\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n Strocew natomiast to poeta bia\u0142oruski, mieszkaj\u0105cy w tym kraju, a rosyjskoj\u0119zyczny. To ciekawy temat do przemy\u015ble\u0144 – na ile poeta rosyjskoj\u0119zyczny mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie kanonicznym autorem dla literatury Bia\u0142orusi, a jestem przekonana, \u017ce tak jest – co dobrze wida\u0107 w jego najnowszych utworach. Poeta jest znany z performatywnego odczytywania swoich tekst\u00f3w – nazywa je ta\u0144cami poetyckimi. To co\u015b pomi\u0119dzy \u015bpiewem a recytacj\u0105. Ma renom\u0119 klasyka wsp\u00f3\u0142czesnej literatury, jest tw\u00f3rc\u0105 almanachu \u201cMi\u0144ska szko\u0142a\u201d i wydawnicwa \u201cWinohrad\u201d. W najnowszych wierszach z sierpnia 2020 roku pisanych na gor\u0105co wida\u0107 emocje bia\u0142oruskiego lata – w tek\u015bcie skierowanym do bia\u0142oruskiej dziewczyny obejmuj\u0105cej OMON-owca albo do hierach\u00f3w Cerkwii Prawos\u0142awnej, kt\u00f3rzy odci\u0119li si\u0119 od protest\u00f3w w kraju, a tym samym w pewien spos\u00f3b od sporej cz\u0119sci wiernych. Te teksty mog\u0105 by\u0107 dzi\u0119ki temu ciekawsze i m\u00f3wi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c newsy z Bia\u0142orusi.\u00a0<\/span><\/p>\n Zapraszam do przeczytania wierszy na stronie Rozstaj\u00f3w:\u00a0<\/span><\/p>\n Czytaj o Bia\u0142orusi. Wyb\u00f3r pozycji literatury bia\u0142oruskiej polecanych przez Joann\u0119 Bernatowicz:<\/strong><\/p>\n Z poezji:<\/span><\/p>\n\n
\n\n
\n