{"id":1801,"date":"2020-09-02T10:40:32","date_gmt":"2020-09-02T08:40:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rozstaje.art\/?post_type=aktualnosc&p=1801"},"modified":"2020-09-16T13:27:30","modified_gmt":"2020-09-16T11:27:30","slug":"literatura-pozwala-czasami-uciec-od-polityki","status":"publish","type":"aktualnosc","link":"https:\/\/rozstaje.art\/be\/aktualnosc\/literatura-pozwala-czasami-uciec-od-polityki\/","title":{"rendered":"Literatura pozwala czasami uciec od polityki"},"content":{"rendered":"

Laurynas Vai\u010di\u016bnas \u2013 jedna z g\u0142\u00f3w wielog\u0142owego (smoka) Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka- Jeziora\u0144skiego. Korespondent Litewskiego radia publicznego (LRT) w Polsce. Zgodnie ze zwyczajem tytu\u0142owany czasami kasztelanem zamku na wodzie w Wojnowicach. Absolwent University College London i University of Bath. Mi\u0142o\u015bnik rugby i win naturalnych.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n

Maciej Piotrowski: Kolegium Europy Wschodniej ma wiele nitek dzia\u0142alno\u015bci. Wydawnictwo to jedna z nich, ale ostatnimi czasy wydaje mi si\u0119, \u017ce staje si\u0119 coraz silniejsza. Co sk\u0142ania Was do wzmocnienia tej dzia\u0142alno\u015bci?\u00a0<\/b><\/p>\n

Laurynas Vai\u010di\u016bnas: Literatura pozwala czasami uciec od polityki. Dla nas jako instytucji dzia\u0142aj\u0105cej na pograniczu polityki i \u017cycia pozarz\u0105dowego jest to wa\u017cne. Mo\u017cemy dokonywa\u0107 takiego manewru w trudnych czasach np. kiedy nasza wizja podej\u015bcia do spraw mi\u0119dzynarodowych nie jest w mainstreamie.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: Czym kierujecie si\u0119 przy wyborze ksi\u0105\u017cek do publikacji?<\/b><\/p>\n

LV: Nasze wydawnictwo nie jest bardzo rygorystyczne, je\u015bli chodzi o lini\u0119 wydawnicz\u0105.\u00a0 Skupiamy si\u0119 na promocji dobrej literatury, ale te\u017c praw cz\u0142owieka. To, co b\u0119dziemy wydawa\u0107 cz\u0119sto zale\u017cy od tego kogo spotkali\u015bmy – czy ja, czy kto\u015b z zespo\u0142u. Po takich spotka\u0144 cz\u0119sto rodzi si\u0119 pomys\u0142, \u017ceby wyda\u0107 jak\u0105\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119. Nie jeste\u015bmy te\u017c bardzo przywi\u0105zani do ograniczania si\u0119 geograficznego. Ci\u0105gle kwestionujemy spos\u00f3b rozumienia regionu Europy Wschodniej. St\u0105d na przyk\u0142ad poezja grecka, kt\u00f3r\u0105 ostatnio publikowali\u015bmy.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: Wydaje mi si\u0119, \u017ce w waszym portfolio jest coraz wi\u0119cej pozycji z literatury pi\u0119knej, chocia\u017c kojarzy\u0142em Was bardziej z eseistyk\u0105.<\/b><\/p>\n

LV: Uwa\u017cam, \u017ce zawsze mieli\u015bmy dobry miks tych dw\u00f3ch dziedzin. Tak jak z miksem energetycznym – nie powinno opiera\u0107 si\u0119 tylko na energii atomowej czy zielonej. Tak samo my nie chcemy si\u0119 specjalizowa\u0107 na jednym gatunku, jak czasem robi\u0105 to inne, r\u00f3wnie\u017c \u015bwietne wydawnictwa. Jak wspomina\u0142em, w naszej polityce jest spory element przypadkowo\u015bci i uznaniowo\u015bci.<\/span><\/p>\n

MP: Maj\u0105c wok\u00f3\u0142 siebie tylu zas\u0142u\u017conych ludzi z wielk\u0105 wiedz\u0105, trudno nie kierowa\u0107 si\u0119 ich sugestiami. Widzia\u0142em w waszych planach wydawniczych ciekawe pozycje z Ukrainy. Do\u015b\u0107 nieoczywiste, bo nie jest to wsp\u00f3\u0142czesna, popularna literatura.<\/b><\/p>\n

LV: Czasami przychodzi nam do g\u0142owy, \u017ce warto wyda\u0107 kanon literatury jakiego\u015b kraju, pokaza\u0107 szerok\u0105 perspektyw\u0119. Bo w krajach Europy \u015arodkowo-Wschodniej, ze wzgl\u0119du na histori\u0119, stracili\u015bmy wiele. Uda\u0142o nam si\u0119 to zrobi\u0107 z litewsk\u0105 literatur\u0105. Ponad 10 lat temu wydali\u015bmy te\u017c spor\u0105 seri\u0119 literatury bia\u0142oruskiej, nawet z szeroko zakrojon\u0105 antologi\u0105 poezji od XIV do XX wieku.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: I co t\u0105 z Ukrain\u0105?<\/b><\/p>\n

LV: Je\u015bli chodzi o ten kraj – jeste\u015bmy na pocz\u0105tku. Polacy kiedy\u015b lubili si\u0119 chwali\u0107, \u017ce s\u0105 autostrad\u0105: gdy autor ze wschodu wyda ksi\u0105\u017ck\u0119 tutaj, mo\u017cna zacz\u0105\u0107 karier\u0119 w ca\u0142ej Europie. Ale my nie pr\u00f3bujemy konkurowa\u0107 je\u015bli chodzi o najnowsze sensacje. Planujemy wyda\u0107 zaleg\u0142e, wa\u017cne ksi\u0105\u017cki. Zaczynamy od pierwszej ukrai\u0144skiej powie\u015bci modernistycznej \u201cMiasto\u201d Waleriana Pidmohylnego, kt\u00f3r\u0105 przet\u0142umaczy Marcin Gaczkowski. Wznawiamy, poprawiamy i uzupe\u0142niamy \u201cAntologi\u0119 poezji ukrai\u0144skiego modernizmu\u201d w t\u0142umaczeniu Adama Pomorskiego.\u00a0 Tam znajdzie si\u0119 to, co najlepsze w ukrai\u0144skiej literaturze XX wieku. W ca\u0142ym procesie chodzi nam o uzupe\u0142nienie brak\u00f3w w \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w zainteresowanych tematem i tworzenie dobrego ducha w stosunkach polsko-ukrai\u0144skich – co jest nasz\u0105 misj\u0105, jako Kolegium.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: Wyj\u0105tkiem, kt\u00f3ry jak rozumiem potwierdza regu\u0142\u0119, jest wydana przez Was ostatnio powie\u015b\u0107 Wo\u0142odymyra Rafiejenki \u201cNajd\u0142u\u017csze czasy\u201d. To \u015bwie\u017ca sprawa, pozycja opublikowana na Ukrainie w 2017 roku. Traktuje o sprawach jeszcze niezako\u0144czonych – trwaj\u0105cej wojnie w Donbasie.\u00a0<\/b><\/p>\n

LV: Jak m\u00f3wi\u0142em, dla nas liczy si\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. I oczywi\u015bcie uznaniowo\u015b\u0107. Historia tej ksi\u0105\u017cki jest nast\u0119puj\u0105ca: na fali dzia\u0142a\u0144 w ramach Europejskiej Stolicy Kultury stworzyli\u015bmy program stypendialny. W jego ramach przyjecha\u0142 do nas Rafiejenko, b\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas w do\u015b\u0107 skomplikowanej sytuacji \u017cyciowej. By\u0142 uznanym rosyjskoj\u0119zycznym autorem, nagrodzonym wa\u017cn\u0105 nagrod\u0105 \u201cRusska Premija\u201d. Postanowi\u0142 wyjecha\u0107 z okupowanego Donbasu – i to nie do Moskwy, gdzie czeka\u0142aby go prosta \u015bcie\u017cka kariery, ale do Kijowa. To by\u0142 jego wyb\u00f3r ideowy.\u00a0 Przygotowywa\u0142 w\u00f3wczas pierwsz\u0105 dwuj\u0119zyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 (ukrai\u0144sko-rosyjsk\u0105). Podczas jego pobytu, zrodzi\u0142a si\u0119 pewna przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy nasz\u0105 instytucj\u0105, t\u0142umaczami a nim. Chcieli\u015bmy wyda\u0107 jego ksi\u0105\u017ck\u0119, a z naszej perspektywy temat\u00a0 by\u0142 nieco drugorz\u0119dny. Rzeczywi\u015bcie jest to tocz\u0105ca si\u0119 teraz wojna, ale to co wa\u017cne, autorski styl umieszcza literatur\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 w \u015bwiatowym kontek\u015bcie, mi\u0119dzy innymi przez odniesienie do realizmu magicznego.<\/span><\/p>\n

MP: Co z eseistyk\u0105? Czy wolicie \u015bwie\u017ce tematy, czy r\u00f3wnie\u017c odleglejsze?<\/b><\/p>\n

LV: Staramy nie anga\u017cowa\u0107 w sprawy zupe\u0142nie bie\u017c\u0105ce. Jest jeszcze tyle do odrobienia i tyle do przemy\u015blenia, \u017ce mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na d\u0142u\u017csz\u0105 refleksj\u0119. Wolimy rzeczy, kt\u00f3re ju\u017c przesz\u0142y pr\u00f3b\u0119 czasu lub wiemy, \u017ce j\u0105 pokonaj\u0105. Na pewno nie b\u0119dziemy zajmowa\u0107 si\u0119 reporta\u017cem. Ceni\u0119 takie publikacje, uwa\u017cam, \u017ce Polska mo\u017ce chwali\u0107 si\u0119, \u017ce ma w\u0142asny gatunek literacki. Ale niech to b\u0119dzie produkt eksportowy i niech ludzie za granic\u0105 to czytaj\u0105. My powinni\u015bmy poznawa\u0107 literatur\u0119 naszych s\u0105siad\u00f3w – dalszych czy bli\u017cszych.\u00a0 Po to s\u0105 takie instytucje jak my.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: I po to s\u0105 t\u0142umacze, z kt\u00f3rymi solidnie wsp\u00f3\u0142pracujecie, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do zlecania tekst\u00f3w.\u00a0<\/b><\/p>\n

LV: Kluczow\u0105 postaci\u0105 jest tutaj Adam Pomorski. To jeden z najwa\u017cniejszych t\u0142umaczy literatury rosyjskiej, niemieckiej i – troch\u0119 z naszej inspiracji – r\u00f3wnie\u017c ukrai\u0144skiej. Pewien czas temu, we wsp\u00f3\u0142pracy z Ol\u0105 Hnatiuk, pr\u00f3bowali wci\u0105gn\u0105\u0107\u00a0 nowe osoby w t\u0142umaczenie literatur kraj\u00f3w s\u0105siednich. To wszystko dzia\u0142o si\u0119 w Warszawie. W pewnym momencie m\u00f3j kolega z KEW Jan Andrzej D\u0105browski postanowi\u0142 przyci\u0105gn\u0105\u0107 ich do nas i stworzy\u0107 cykl sta\u0142ych spotka\u0144 translatorskich.\u00a0<\/span><\/p>\n

MP: Jaki by\u0142 Wasz cel?<\/b><\/p>\n

LV: Chcieli\u015bmy zapobiec pewnemu ryzyku. Ze wzgl\u0119du na fascynacj\u0119 Zachodem tworzy\u0142a si\u0119 luka pokoleniowa. Mieli\u015bmy zas\u0142u\u017con\u0105 kadr\u0119 t\u0142umaczy z j\u0119zyk\u00f3w naszego regionu, ale nie pojawiali si\u0119 nowi, m\u0142odzi. St\u0105d pomys\u0142 seminari\u00f3w dla t\u0142umaczy i przyci\u0105gni\u0119cia do tego zawodu nowych os\u00f3b. Organizujemy je od paru lat, nawet dwa razy co roku. Mo\u017cna to nazwa\u0107 zwyk\u0142ym warsztatem, ale ma te\u017c aspekt \u015brodowiskowotw\u00f3rczy. Przy spotkaniu z takim mistrzem jak Adam Pomorski t\u0142umacze ucz\u0105 si\u0119 pokory, buduj\u0105 relacje z innymi kolegami, tworzy si\u0119 pewnego rodzaju samorz\u0105d translatorski. To wa\u017cne, bo oni s\u0105 adwokatami, ambasadorami tych kultur i warto z nimi tworzy\u0107 nowe programy i pomys\u0142y popularyzatorskie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u2013 Kultura w sieci<\/i><\/p>\n

\"\"<\/p>","protected":false},"featured_media":1802,"template":"","yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\n\n\t\n